AI IS DE GROOTSTE ZEEPBEL ALLER TIJDEN
Iedere generatie krijgt te maken met wat plotseling heel populair is. Men laat zich opjutten door de nieuwste rage, zoals nu Kunstmatige Intelligentie (Artificial Intelligence - AI). Niemand wil deze boot weer missen. Maar dit is de grootste zeepbel aller tijden. De aanname van Superintelligentie is helemaal niet wetenschappelijk bewezen. Het zijn allemaal verhalen, die gebaseerd zijn op ijdele hoop. Overdrijving van de mogelijkheden is een manier om overvloedig geld aan te trekken. Bovendien lijkt het alsof een losgeslagen AI-model helemaal uit zichzelf buiten het boekje gaat. Flauwekul!
Verder begint het eindelijk te dagen, dat de explosieve groei van datacenters zorgt voor een enorme druk op het electriciteitsnet en de lokale watervoorraad. Om maar te zwijgen over de mogelijke overlast voor de omwonenden. Daarom wordt geleidelijk zichtbaar, dat zo'n gewilde sector tot een gigantische overcapaciteit kan leiden net zoals de spoorweg-hype van 1840 ('Railway Mania').
Mocht het succes van AI ooit tegenvallen, dan zou de S&P 500 index en vooral de NASDAQ index, de belangrijkste indices ter wereld, forse schade oplopen, omdat de beurskoersen zo afhankelijk zijn geworden van het welslagen van AI. Wat men gemakzuchtig vergeet, zijn de hoge kosten op lange termijn. Men staart zich blind op de schijnbaar fantastische omzetgroei, die de winstcijfers en vooral de winstmarges ondoorzichtig maken. De financieele resultaten van AI worden veel rooskleuriger voorgesteld dan zij in werkelijkheid zijn. De resultaten zijn opgepompt door talloze boekhoudkundige goocheltrucs. Klanten worden gefinancierd om de vraag op peil te houden ('circular financing').
Verder is de prijsoorlog in AI reeds in volle gang. Overigens worden biljoenen aan schulden ook nog eens buiten de balans gehouden. Als deze zeepbel uitelkaar spat, dan zijn de gevolgen daarvan voor de markten bijna niet voor te stellen.
Hoe komt het toch, dat de mens zich, als een kuddedier, weer zo laat beduvelen door een waanvoorstelling, zoals AI, of de geldverspillende klimaathysterie ('Net Zero'), waardoor de industrie van de ontwikkelde landen bij China, welke voor 80% draait op kolen, terecht komt, of een wereldwijde besmettelijke ziekte ('pandemie') zoals COVID - 19 of ongeidentificeerde vliegende voorwerpen ('UFO's)? Alles draait om geld (meerjarige, liefst geheime, financieele contracten) en macht (liefst supranationaal, zonder inspraak van de nationale bevolking). Paniekzaaierij is van alle tijden. Triest!
Nog nooit eerder werd de mens zo overrompeld door 'belangrijk nieuws' ('breaking news'), waarvoor ander nieuws moet wijken. Het betreft vaak zaken, die ver weg staan van het dagelijks leven. De mens heeft in het leven toch al zo veel trauma's te verwerken. Is het echt wel nodig om bij alles betrokken te zijn? Is het niet de hoogste tijd om alle herrie gewoon uit te schakelen?
Me dunkt! Misschien is het tijd voor de wijsheid van Confucius. Wat je ook hoort of ziet, je houdt je mond erover. Net zoals de 3 wijze Japanse apen, die geen kwaad zien, geen kwaad horen en geen kwaad spreken. Het doel in het leven is immers om hartslag en bloeddruk niet te verhogen door zich zorgen te maken over wat men toch niet in de hand heeft. Bovendien leert de geschiedenis, dat vaak niets is wat het schijnt. De echte waarheid is dikwijls ver te zoeken.
Ondertussen veranderen de tijden. De wind waait uit een andere hoek. Vroeger was kapitaal in ruime mate aanwezig. Maar het getij is gekeerd. De behoefte aan kapitaal lijkt tegenwoordig alle perken te buiten te gaan. Daarom liggen veel hogere rentes in het verschiet voor zover het oog reikt, in tegenstelling tot de afgelopen 40 jaar. Dat is geen kinderspel voor een maatschappij, die beladen is met excessieve schulden en verplichtingen.
Er is hier sprake van een gewoon normaliseringsproces van rentevergoeding. Er zijn wel foefjes te bedenken om dat proces te vertragen, maar de trend is duidelijk. De tijd van gemakkelijk verdiend geld ('easy money') is voorbij. De tijd van financieele engineering is, na 20 jaar, eindelijk afgelopen. De explosie van steeds hogere obligatierendementen is een teken aan de wand. Een obligatie was een schuldbewijs, dat risicovrij was, maar nu moet men rekening houden met een hoger risico, vooral als het lang-lopend is.
(IIF) - DE WERELDSCHULD, ALS PERCENTAGE VAN DE WERELDECONOMIE, LIJKT NU NOG BEHEERSBAAR.
Als geld bijna 'gratis' is, dan is dwaasheid nu eenmaal niet van de lucht. Bedrijven, die het niet waard waren, konden miljarden aan financieringen aantrekken. Het bleek de Gouden Eeuw van Fraude in het kwadraat. Daarom werd voor een bedrijf een veelvoud van de omzet betaald, zoals 100 maal of meer. Serieuze beleggingsresearch werd vervangen door sprookjes te vertellen. Waarom zou je de moeite nemen om uit te vinden, wat iets eigenlijk echt waard is of wat de werkelijke vrije kasstroom is? De koers stijgt toch?
Naast het bekende wereldwijde schuldprobleem, speelt de veroudering van de bevolking in de ontwikkelde landen een doorslaggevende rol. Verder weten de kapitaalintensieve trends van steeds meer defensie, toeleveringsketens, Kunstmatige Intelligentie (AI), en digitalisering, van geen ophouden. Dat is gunstig voor de veerkracht van de economie, zolang de draaimolen maar niet blijft hangen.
Tegelijkertijd worden de moeiteloze verdiensten uit de waardestijging van activa veel moeilijker als er een jarenlange structurele rentestijging plaatsvindt. Wat een tegenwind! Toegegeven, het luilekkerland van lage en zelfs negatieve rente, was veel te mooi om waar te zijn. Degenen, die daarvan hebben genoten door grootscheeps leningen aan te gaan, krijgen nu de kous op de kop. Om die dag des oordeels proberen uit te stellen, belooft men bijvoorbeeld, dat, met AI, gouden bergen in het verschiet liggen. Over luchtbellen gesproken!
(ELLIOTT WAVE)(SEPTEMBER, 2026) - HET GETIJ IS GEKEERD. DAT HEEFT ENORME GEVOLGEN VOOR DE MARKTEN.
Velen zullen zich afvragen of leveranties van het hoognodige kunnen worden veilig gesteld, ondanks de steeds hogere rentelasten. Wat een uitdaging! Zo'n overgang gaat vaak gepaard met schoksgewijze bewegingen. De komst van de Smartphone verving immers talloze vaste telefoons en losse camera's.
Het grootste gevaar blijft echter het verlies aan koopkracht van het geld. Het geld koopt steeds minder brood en vooral steeds minder energie. Als het zo doorgaat, komt er een tekort aan alles. Dat is even wennen! Geen wonder, dat o.a. het misleidende AI de aandacht daarop even kan afleiden.
Wat gaat hierna gebeuren? Wat is het eindspel hiervan? Rantsoeneringen en distributiebonnen? Dat was vroeger schering en inslag bij een vergaande oorlogseconomie, die het marktmechanisme en de natuurlijke prijsstelling probeerde uit te schakelen. Natuurlijk loopt zoiets in de soep, want bureaucratische planning is totaal vreemd aan de menselijke natuur.
In onzekere tijden moet men echter rekening houden met het ondenkbare. De mens is tot alles in staat om maar te overleven net zoals wespen in de winter. Want ieder mens weet, dat het eeuwige leven niet bestaat. Ieder mens is hetzelfde lot beschoren als een wespennest in de winter. Alles sterft uit. Het zij zo.
DIEDERIK SCHMULL, 27 September, 2026
Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.
MEDEDELING: COMMENTAREN WORDEN NU, VOORDAT PLAATSING PLAATS VINDT, PREVENTIEF GECONTROLEERD. MEN MOET ALTIJD IN GEDACHTEN HOUDEN, DAT DIT BLOG VOORNAMELIJK GERICHT IS TOT DEGENEN, DIE BELANGSTELLING HEBBEN VOOR HET INTERNATIONALE BEURSGEBEUREN. DUS COMMENTAREN OVER COVID, W.E.F., 'KLIMAATVERANDERING' OF DE OORLOGEN, WORDEN MEESTAL NIET OP PRIJS GESTELD. HET STAAT IEDEREEN NATUURLIJK VRIJ OM PERSOONLIJK EEN BEPAALDE CULTUS AAN TE HANGEN, ZONDER ANDEREN DAARMEE LASTIG TE VALLEN.
MEN KAN TE ALLEN TIJDE EEN E-MAIL (DSCHMULL@GMAIL.COM) OF EEN TWEET (VIA TWITTER, @RICKSCHMULL) STUREN NAAR ONDERGETEKENDE.
Het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten van lidmaatschap. WORD LID! U bent van harte welkom! Uw lidmaatschap geeft recht op persoonlijk advies, regelmatige Pamfletten, lunches, borrels en belangrijke artikelen. Zie voor nadere gegevens onderaan het Blog.
WOW!
Beste Diederik,
BeantwoordenVerwijderenSpijker op de kop! Uw vaststelling dat de AI 'Big 10' inmiddels 41% van de Amerikaanse marktkapitalisatie beslaat, bewijst dat we naar de grootste zeepbel aller tijden kijken. Het is de 'Railway Mania' van 1840 in een digitaal jasje. Men staart zich volledig blind op gefabriceerde omzetten en boekhoudkundige goocheltrucs zoals 'circular financing', terwijl de loodzware realiteit – de gigantische en onbetaalbare druk op het elektriciteitsnet en de watervoorraad – gemakshalve wordt genegeerd.
Uw eerdere analyses waren glashelder: de energiesector is spotgoedkoop en sectoren zoals uranium en olie zijn de absolute fundamenten. Dat deze AI-hype nu denkt te kunnen groeien zónder te betalen voor de fysieke wetten van energie en de structurele kapitaalschaarste, grenst aan waanzin. De weigering van de Fed onder Warsh om de rente te verlagen bewijst dat het luilekkerland van 'easy money' definitief voorbij is, hoezeer de politiek en President Trump ook briesen aan de zijlijn. De marktrente is de onverbiddelijke politieman.
Wanneer deze AI-luchtbel barst, klapt de NASDAQ en de S&P 500 ongetwijfeld met 50% of meer in elkaar. Wat overblijft is exact het scenario dat u al maanden schetst: een gewelddadige deflatoire zuivering waarin de torenhoge, improductieve wereldschuld door massale faillissementen simpelweg in rook opgaat. In die paniek is er geen 'Reset' of Bretton Woods II; de dollar zal door het acute dollartekort juist als een rietje alle wereldliquiditeit opzuigen en nóg sterker stijgen.Uw inzichten over de 'De-Fiatization' laten zien waar de ware redding ligt: de herrie van het groepsgedrag volledig uitschakelen, schuldvrij blijven en fysiek goud op eigen naam (veilig buiten het banksysteem) bezitten. Dank voor uw fabelachtige en onvermoeibare macro-economische bijdragen, Diederik. U bent een baken van nuchterheid in een volslagen doorgedraaide beleggerswereld.
Met diep respect en hartelijke groet,
Jack
https://charleshughsmith.blogspot.com/2026/09/since-were-all-on-board-hyperinflation.html?m=1
BeantwoordenVerwijderenDhr Schmull, lange Treasury yields lijken te hebben gepiekt. Krijgt David Hunter gelijk?
BeantwoordenVerwijderen@ANONIEM
VerwijderenOok David Hunter moet zijn mening af en toe veranderen. Niemand weet het hoogtepunt van de Lange-Termijn Treasury Yields. Er spelen talloze factoren een rol. Niemand weet de timing. Maar na zo'n bloedbad in lange termijn obligaties, ligt het voor de hand, dat die markt interessanter wordt. Ookal nemen niet-Amerikaanse partijen nog steeds afscheid hiervan, vele Amerikaanse partijen hebben die verkopers inmiddels vervangen. Verder heeft de Amerikaanse Treasury een terugkoopprogramma, dat werd uitgebreid.
DS
Beste heer Schmull,
BeantwoordenVerwijderenEUR-USD op 1.12. Gaan we weer terug naar 1.15-1.17 of eerst nog een sterkere USD op korte termijn? Ik lees dat Japan US treasuries wil(moet) gaan verkopen?
Alvast dank voor uw inzichten!
Met vriendelijke groeten,
Sjors
@SJORS
VerwijderenHet voorspellen van valuta's is een hachelijke zaak. Er spelen te veel factoren een rol. Maar de kans, dat de Dollar tegenover de andere valuta's op den duur blijft stijgen, is heel groot. Met name Europa is in een niet benijdenswaardige positie beland, zowel militair als economisch gezien. Dit kan enorme gevolgen hebben. Natuurlijk hebben sommige valuta's, zoals de CHF, hun (tijdelijke) attracties, maar eventuele kapitaalcontroles zouden erg vervelend kunnen zijn.
DS
Dank voor uw antwoord!
VerwijderenIk neem aan dat u kapitaalcontroles op EUR vanuit de EU of bedoelt, en dan dus best CHF en USD in Zwitserland of ander niet EU land kan aanhouden?
Wederom dank,
Sjors
@SJORS
VerwijderenIn de jaren '60 en '70, heeft Zwitserland wel degelijk kapitaalcontroles gehad om juist te voorkomen, dat kapitaal Zwitserland zou binnenstromen. Bovendien was er een negatieve of boeterente ingevoerd voor buitenlandse ingezetenen. Zoiets kan altijd weer gebeuren. Maar de USD is de wereldvaluta bij uitstek, wat kapitaalcontroles onwaarschijnlijk maakt.
Ook Groot-Brittannie had min of meer strikte kapitaalcontroles tussen 1939 en 1979 (!).
DS
Dank voor uw antwoord heer Schmull!
VerwijderenGeachte heer Schmull,
BeantwoordenVerwijderenZojuist een intervieuw met Harry Dent gekeken: https://www.youtube.com/watch?v=xYnNCBl12kQ
In tegenstelling tot vele anderen verwacht hij zeer een grote crash in alles (aandelen, onroerend goed, goud etc. etc.). Ook verwacht hij, veel, lagere lange rentes en langdurige deflatie.
Hij "adviseert" 10 tot 30 jaar VS staatobligaties (bijvoorbeeld TLT).
Graag uw mening hierover.
Met vr. gr.
Ron
@RON
VerwijderenIk heb veel respect voor DENT, maar het voorspellen van de toekomst blijft een hachelijke zaak. Dent staat bekend om zijn gedurfde voorspellingen en heeft zo'n zeer grote Crash al decennia-lang proberen te voorspellen. Het is wel zo, dat de lang-lopende Treasuries tegenwoordig tot het meest gehate papier behoren, wat natuurlijk de aandacht waard is. Maar de timing is een gok. Misschien is een grotere dan normale kasgeld-positie, zoals Buffett die al enige tijd aanhoudt, dus in kortlopende Treasuries, een betere strategie. Het rendement is aantrekkelijk en men wacht de Crash dan gewoon af. Ondergetekende heeft de ongelofelijk hoge obligatierendementen van eind jaren '70 en begin jaren '80 meegemaakt met het dientengevolge bloedbad in obligaties. Dat kan zich weer herhalen, want de werkelijke inflatiecijfers zijn nu al veel hoger dan de officieele cijfers.
DS
Geachte heer Schmull,
BeantwoordenVerwijderenDank voor uw reactie. Het blijft voor de "leek" lastig hoe zich, financieel, te positioneren. Met hoge(re) inflatie en de belasting in box 3 is "sparen" maar ook investeren in kortlopende treasuries niet of nauwelijks voldoende om koopkracht te behouden laat staan te vergroten. Het scenario wat H. Dent schetst staat bijna lijnrecht tegenover uw visie in dit blog van de laatste 2 maanden:
-verwachting stijgende € t.o.v. $
-verwachting verder stijgende lange rentes
-hoge(re) inflatie
-bullmarkt in goud in tact ( wel als verzekering en niet als belegging)
-aanhouden cash en investeren in kortlopende treasuries.
Misschien inderdaad, voor de zekerheid, maar een grote(re) cash positie aanhouden en maar afwachten welke kant het op gaat.
NB: ik ben ook benieuwd naar de visie van Jack gezien zijn recente uitgebreide commentaren/visies op de door u gepubliceerde blogs/reacties.
Met vr. gr.
Ron
Beste Ron,
VerwijderenWat je schetst over risico versus rendement raakt de generationele kern van het internationale beursgebeuren. We kijken naar een financiële wereld die volledig is losgezongen van de realiteit, en dat heeft alles te maken met een collectief geheugenverlies.
De mensen die de jaren '70 en '80 bewust hebben meegemaakt — zoals dhr. Schmull — zijn inmiddels tachtigers. Zij wéten wat een gierende inflatie en een marktrente van 20% aanrichten met activa. Als kind van 1969 heb ik die wetmatigheden gelukkig nog bewust meegekregen. Ik kom zelf uit de mengvoederwereld en weet drommels goed dat in de echte operationele wereld het geld niet zomaar uit een printer komt rollen; dat is altijd een kwestie van zuinigheid, hard werken en nuchter nadenken geweest.
Maar de latere generaties zijn gewend geraakt aan gratis geld en dertig jaar dalende rentes. Men is gaan geloven dat je "dom" bent als je geen schuld neemt. Met het 'easy money' van de Centrale Banken (QE) werd immers elk overgewaardeerd AI-aandeel schijnbaar winstgevend. We kennen de werkelijke intrinsieke waarde van huizen, bedrijven of kunst niet meer. Alles is mooier gemaakt dan het is. Het is fake, niets is wat het lijkt!
Maar er is één fundamentele wetmatigheid in de geschiedenis: Alles komt onherroepelijk terug naar zijn reële, intrinsieke waarde (mean reversion). Het verschijnsel van een exponentiële beweging omhoog ('parabola') is het einde van het vermaak. De economische zwaartekracht wint altijd. Hoe groter de parabolische excessen van deze 'Everything Bubble', hoe gewelddadiger de daaropvolgende 'Melt-Down' en de deflatoire zuivering zullen zijn.
In dít specifieke tijdsgewricht is de prioriteit niet blind 'gouden bergen' najagen, maar zorgen dat je je vermogen op peil houdt en vooral níét kwijtraakt. Kapitaalbehoud is de hoogste discipline. Dat doe je niet door zoals Harry Dent te gokken op langlopende obligaties (TLT), die bij aanhoudende inflatie veranderen in vodjes papier. Dat doe je door pure nuchtheid te hanteren:
• Absolute schuldvrijheid: Geen effectenkrediet, geen hefbomen. Schuld, oftewel 'andermans geld', krijgt een hele slechte naam voor een hele lange tijd. Het stelt je direct bloot aan gedwongen liquidaties.
• Kortlopende US Treasuries (T-Bills): Dit is de strategische wachtkamer waar dhr. Schmull op doelt. Het is het ideale parkeergeld: uiterst liquide, levert rendement op en kent wegens de korte looptijd (1 maand) géén renterisico. Bovendien filtert dit het fiscale ravijn van de nieuwe Box 3-vermogensaanwasbelasting. Kasgeld wordt koning.
• Fysiek goud op eigen naam: Veilig opgeslagen buiten het reguliere, kwetsbare banksysteem (bij voorkeur in Zwitserland). Geen papieren claims, maar een harde verzekering tegen het ondenkbare, ongeacht de dagprijs.
Als de marktrente als een onverbiddelijke politieman de geldkraan overal definitief dichtdraait en de fakeness uit het systeem spoelt, overleef je alleen als je nuchter bent gebleven. Wees in paniek voor de grote massa uit.
Met vriendelijke groet,
Jack
Mooi Jack, wij waarderen jouw bijdrage hier met 100% Dank
VerwijderenBeste Jack, dank voor je uitgebreide reactie. Wordt zeer gewaardeerd!
VerwijderenExcuses: Herstel: moet zijn stijgende $ t.o.v. van de €
BeantwoordenVerwijderen@RON
VerwijderenInderdaad is 'sparen' enigszins 'uit de mode'. Maar men moet dan moedig zijn om contrair te denken en te handelen. Het gevaarlijkst in het beleggen is om de kudde te volgen. Dat gaat even goed, totdat de massa zich realiseert, dat de uitkomst verschillend is van de algemene mening. De spaarquote is in het algemeen historisch laag, wat juist een waarschuwing moet zijn voor de belegger voor de langere termijn. Men is tot op de nek toe volgeladen met schuld, omdat het geld toch schijnbaar niets waard wordt. Dit is juist de tijd om de Ark van Noach vol te laden. De zondvloed is nabij. Kortlopende staatsobligaties (liefst US Treasuries) zijn het veiligste papier ter wereld. Dit is niet de tijd voor riskante beleggingen. Het gelag moet straks worden betaald. Zoals vroeger ook altijd heeft plaatsgevonden. Trouwens, er zijn al vele beleggingsklassen, die het hebben laten afweten. Dat is pas begonnen.
DS
Al jaren volg ik uw video's met veel plezier, maar het blijft fascinerend om te zien hoe lastig het voorspellen van de toekomst is. Zeker toen u zes jaar geleden zo stellig was over de naderende langdurige deflatie en de neergang van aandelen, vastgoed en goud. Als we de balans opmaken, pakte de werkelijkheid compleet anders uit: de inflatie schoot juist door het dak en markten bleven records verbreken. Het bewijst maar weer dat de verguisde 'kudde' soms zo slecht nog niet zit! Toch blijf ik met evenveel plezier naar uw analyses kijken hoor. 😊
BeantwoordenVerwijderenREACTIE @ANONIEM
VerwijderenBeste Anoniem, je reactie legt de vinger op de zere plek van de huidige beursillusie, maar je verwisselt de klok met de klepel. Je denkt dat de kudde gelijk heeft omdat de koersen stijgen, maar je ziet niet dat ze dansen op monetair drijfzand.
Natuurlijk schoot de inflatie de afgelopen jaren door het dak en bleven de markten records verbreken. Maar dat is geen reëel economisch gelijk, dat is puur politiek-monetair theater. De centrale banken en overheden hebben de geldkraan zo wijd opengezet dat ze de onvermijdelijke deflatoire zuivering kunstmatig vooruit hebben geduwd. De markt is simpelweg overspoeld met nepgeld en de hype rond Kunstmatige Intelligentie (AI).
De geschiedenis leert dat dit soort 'vooruitgang' altijd een onzichtbare schaduwzijde heeft. Men kijkt naar de winst op de korte termijn omdat die direct tastbaar is, maar de fundamentele schade onder het oppervlak — of dat nu ecologische degradatie is of de uitholling van maatschappelijke weerbaarheid — wordt pas decennia later zichtbaar. Systemen en kortzichtige CEO's die uitsluitend sturen op opgeklopte winsten, multipliers en fiscale foefjes, creëren een roes waarin niemand meer reflecteert. Iedereen rent dezelfde kant op, totdat de gebakken lucht is opgetrokken en de integratie mislukt.
De verguisde kudde waar jij het over hebt, viert nu feest op de beurs en waant zich veilig in overbetaalde laptopbanen. Maar ze dragen een megaschuld op hun schouders. AI is de ultieme foefjesmachine; zodra de marktrente — de absolute politieman van het kredietsysteem — door de uitholling van de reële kredietwaardigheid naar een recordhoogte stijgt, stort het kaartenhuis in. Dat de grote klapper is uitgesteld, betekent niet dat de visie van de heer Schmull niet klopt. De geschiedenis bewijst dat een crisis heel lang kan worden geregisseerd en uitgesteld, maar schuld verdwijnt nooit, behalve bij een faillissement.
Wanneer de dollar-geldkraan straks definitief dichtslaat om hyperinflatie te voorkomen, stevenen we alsnog af op een gewelddadige zuivering waarbij de onbetaalbare schuldenberg in rook opgaat. De kudde vaart nu blind op momentum. Dat we dit macro-economische schaakspel dankzij de analyses van de heer Schmull wél doorzien, bevestigt dat vrij blijven van improductieve schuld, putten uit reële waarde en fysiek goud buiten het systeem aanhouden de enige manier is om deze theatervoorstelling sprakeloos uit te zitten.
Vriendelijke groet,
Jack