Translate

dinsdag 5 juni 2018

DE ACHTBAAN VAN HELIKOPTERGELD


DE ACHTBAAN VAN HELIKOPTERGELD

Een rit in een razendsnelle achtbaan is veel te kort. Hoogstens enkele minuten! Men is echter dol op de adrenalinekick door de steile hellingen en de scherpe bochten. Een achtbaan behoort het publiek de stuipen op het lijf te jagen, voordat de rit tot een abrupt einde komt. Een rit in een achtbaan is vergelijkbaar met het onorthodoxe monetaire stimuleringsbeleid van 'kwantitatieve verruiming' ('quantitative easing' - QE) van de Centrale Banken, die de waarderingen van activa, zoals aandelen, obligaties en onroerend goed, op spectaculaire wijze, de hoogte in stuwde. Om duizelig van te worden! Maar die achtbaan duurt nu al 9 jaar en is nog, min of meer, in volle gang.

Men zou bijna geloven, dat er aan het monetaire pretpark nooit een einde kon komen. Maar in 2018 is men voorlopig uit die droom wakker geschud, doordat Centrale Banken te kennen hebben gegeven, dat de monetaire teugels toch echt strakker zullen moeten worden aangetrokken. Daarom is het dit jaar, tot nu toe, veel moeilijker geweest om 'gemakkelijk' geld te verdienen. In 2019 zou de wereldwijde liquiditeitscreatie (QE) van de vier belangrijkste Centrale Banken zelfs negatief kunnen worden! Of zal dat voorbarig blijken te zijn? Opeens is de crisis in Italie uit de lucht komen vallen.

 

De rendementen van Treasuries, de Amerikaanse staatsleningen, gingen, tot ieders verbazing, weer bergafwaarts, waardoor de waarderingen stegen, ondanks het 50-jarig (!) laagtepunt in de Amerikaanse werkloosheid (Trump: 'jobs, jobs, jobs!'). Zullen de Centrale Banken, met name de ECB, hun monetaire beleid weer moeten versoepelen, zodra de Eurocrisis zich uitbreidt of een belangrijke bank in moeilijkheden geraakt of de Opkomende Markten om hulp roepen of de voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, Jerome Powell, een telefoontje krijgt van President Trump?

(StLouisFED)(The Daily Shot/SOBER LOOK): de opgekochte activa op de balans van de Federal Reserve worden sinds 2015 afgebouwd. Hoe lang nog?



Mocht de monetaire 'verkrapping' leiden tot onrust in de financieele markten of zelfs tot een recessie, dan gaat het roer weer om en wordt de monetaire achtbaan verlengd. Wow! Het lijkt wel of we in een science fiction film leven. Centrale Banken, met name de ECB, de Bank of Japan en de Zwitserse Nationale Bank, hebben nu pas goed de smaak te pakken gekregen van de ultieme monetaire achtbaan: het toekomstige onorthodoxe monetaire beleid zou wel eens alle vorige 'kwantitatieve verruimingen' in de schaduw kunnen stellen. Maar dan gaan alle remmen los! Dat zou het huidige financieele en politieke systeem aan het wankelen brengen.

Tot overmaat van ramp, zijn de Bank of International Settlements te Basel (BIS) en vele Centrale Banken, waaronder de ECB, nu bezig om de uitgifte van hun eigen digitale valuta ('Central Bank Digital Currency' - CBDC) te bestuderen. Monetaire stimulering zou daarna mogelijk zijn zonder de bemiddelende rol van het bankwezen. Die rol bestaat nu uit een ruil ('asset swap') van 'illiquide' activa, meestal staatsobligaties, tegen 'geld uit het niets' van de Centrale Banken. Dus 'kwantitatieve verruiming' (QE) staat niet gelijk met 'gelddrukken', wat hieronder weer eens uit de doeken wordt gedaan:

https://www.cnbc.com/id/100760150

Zonder het bankwezen als tussenschakel, zou dat een eerste stap zijn naar echt helikoptergeld ('gelddrukken'), wat in de ontwikkelde landen trouwens nog wettelijk verboden is. Want dat zou kunnen leiden tot de grootste vlucht uit geld ooit, maar ook tot de grootste beurshausse aller tijden: 1929 in het kwadraat! Het zou niets anders zijn dan olie op het vuur gooien, omdat de wereld sinds 2009 al overspoeld is met een ongelofelijke excessieve geldmassa van QE. Geld zou dan pas goed op weg zijn om een 'hete aardappel' te worden. Geld moet ergens naar toe, als er 'teveel' van is, net zoals het water van een verschrikkelijke Tsunami. Iedereen, met enkele activa, wordt dan straks miljonair. Loonslaven worden straatarm en moeten rondkomen van ruilhandel.

https://bankunderground.co.uk/2018/05/30/would-a-central-bank-digital-currency-disrupt-monetary-policy/

En dit is uiteindelijk het gevolg van echt helikoptergeld ('money for the people') in Venezuela (per 1 Juni, 2018): een inflatie van 30,817%, op jaarbasis (nieuw hoogtepunt). Een gierende achtbaan met dodelijke afloop:




Lees ook het fascinerende verhaal van John Law er maar op na, die in de 18de eeuw een manier had bedacht om Frankrijk te behoeden voor het faillissement. Het gehele land werd een tijdje door hem op sleeptouw genomen, totdat de bubbel barstte:

https://moneyweek.com/john-law-the-gambler-who-broke-france-58412/

Tegelijkertijd worden de Europese Unie en de Eurozone met de dag kwetsbaarder. Maar alle laden zullen worden opengetrokken om de droom van dit onwaarschijnlijke politieke project, van totaal verschillende culturen, overeind te houden, inclusief 'geld uit het niets' zonder een Asset Swap. Bye, Bye Euro! Euroland is geen land, geen 'melting pot', met eenzelfde cultuur, solidariteit en taal, zoals Amerika, en zal dat ook nooit worden.

Inmiddels heeft Duitsland, samen met Nederland, Finland en Oostenrtijk, een kolossaal handelsoverschot met de rest van Europa en de Eurozone. Dit werd o.a. in de hand gewerkt door het monsterlijke en onbetaalbare leverancierskrediet ('vendor financing'), via voornamelijk Europese banken, om de zwakkere lidstaten ertoe te verleiden om op de pof te blijven kopen.

De 19 lidstaten van de Eurozone voeren nog steeds hun eigen fiscaal en begrotingsbeleid. Dat komt, omdat het wantrouwen tussen de lidstaten onderling, nooit is verdwenen. Integendeel. Grotere centralisatie van de EU ('ever closer Union', zoals dat in de EU-verdragen verankerd is), met als doel een Verenigde Staten van Europa is verder weg dan ooit, wat onlangs ook is toegegeven door de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker:

https://www.ft.com/content/630c5b6c-fe87-11e6-96f8-3700c5664d30

Volgens de laatste cijfers van Eurostat, is de economische groei in Europa tot nu toe in 2018 vreselijk teleurstellend geweest, nadat 2017 een positieve verrassing had laten zien. Tegelijkertijd wordt Iran door Amerika stevig aangepakt met nog strengere sancties, wat de Europese handel met Iran, ter waarde van tientallen miljarden en welke in 2017 met 53% was gestegen, op de tocht zet. De meeste Europese bedrijven kunnen zich niet veroorloven om Amerika in het harnas te jagen en willen de forse belastingverlagingen van Trump niet mislopen (alleen al 5,000 bedrijven in Duitsland). Daarnaast is er al sprake van een handelsruzie met Amerika, die zich zelfs zou kunnen uitbreiden tot de invoer van Duitse autos, ter waarde van miljarden. Overigens steekt het probleem van de gigantische Deutsche Bank, dat al 80% is gekelderd sinds 2010, ook weer de kop op. De Economic Surprise Index van Citigroup, welke de economische cijfers vergelijkt met de verwachtingen daarvan, is nu positief voor Amerika, maar negatief voor Europa. Hieruit blijkt, hoe machteloos en kwetsbaar Europa wel is.

De Franse President Macron is een roepende in de woestijn met zijn droombeelden over de EU, nu de Duitse Kanselier Merkel, na de recente verkiezingen, zo is verzwakt. Frankrijk heeft trouwens, sinds 1974, nooit een evenwichtige begroting gehad en heeft 12 maal de 3%-tekortgrens, vastgesteld in het Verdrag van Maastricht, overschreden. Zelfs Duitsland overschreed die grens 7 maal! Als de Italiaanse Lega Nord en de M5S hun zin krijgen met respectievelijk een forfaitair belastingtarief ('flat tax') van 15% op inkomen en een gegarandeerd basisinkomen voor iedere burger, dan kan men de 3%-tekortgrens voorgoed vaarwel zeggen.

De enige manier om het bestaan van de Eurozone te verlengen is de onderlinge verdeling van staatsschulden ('debt mutualisation'). Zou Duitsland ooit daarmee instemmen? Zoiets zou misschien een kleine kans maken als het enige alternatief is een val van de Euro en de vervanging van een relatief 'ondergewaardeerde' Euro door een 'sterke' nieuwe Deutschmark. Dat zou de Duitse economie ernstig kunnen treffen, omdat 50% van haar economie uit export bestaat. Of is die export vooral te danken aan de Duitse kwaliteit en niet zozeer aan de stand van een valutawisselkoers?

Bovendien zijn de automatische transferbetalingen binnen de Europese Unie slechts een kwart van die binnen de Verenigde Staten van Amerika, waar geen van de 50 verschillende staten een officieele schuld heeft van meer dan 19%(!) van hun economie. Maar ongefinancierde verplichtingen, zoals pensioenbetalingen, zijn wel hoog, want elke Amerikaanse ambtenaar heeft, na 20 jaar diensttijd, al recht op een volledig pensioen.

Italie heeft ongetwijfeld geprofiteerd van de relatief lage inflatie en lage rente, sinds haar toetreding tot het wisselkoersmechanisme van het Europees Monetair Stelsel (ERM) in 1996 en de daarop volgende Euro in 1998. Maar het reeele, na aftrek van inflatie, Bruto Nationaal Product per hoofd van de Italiaanse bevolking is tegenwoordig lager dan in 1998 en ook nog eens 8% lager dan in 2007, net voor de Grote Financieele Crisis. Geen wonder, dat steeds meer Italianen, vooral buiten de steden van de elite, zoals Milaan, het budgettair keurslijf van de Eurozone vaarwel willen zeggen. Het doet er niet meer toe of de Euro wel of niet direct verantwoordelijk is voor de economische malaise. 

De kersverse populistische regering van de twee uiterste bewegingen, Lega Nord en M5S, wat vergelijkbaar zou zijn met Bernie Sanders en Donald Trump, heeft geweldig geprofiteerd van de instorting van de traditionele centrumpartijen en de onvrede over de oude, vaak corrupte, elite. De Italiaanse grondwet verbiedt momenteel een referendum over de Euro zonder een grondwetswijziging van artikel 75. Zo'n grondwetswijziging vereist een tweederde meerderheid, maar beide partijen zijn nog echter 12% daarvan verwijderd. Theoretisch zou Italie de Eurozone ook kunnen verlaten zonder referendum, maar dat lijkt onwaarschijnlijk. 

Maar zo'n referendum zou wellicht kunnen worden omzeild door de invoering van een parallelmunteenheid ('mini-BOT') naast de Euro, waardoor de overheidsuitgaven zouden kunnen worden verhoogd zonder het aangaan van nog meer staatsschuld in Euros. Een 'mini-BOT' zou een renteloos schuldbewijs worden zonder afloopdatum. Dat zou kunnen worden beschouwd als 'verkapt' helikoptergeld van Italie zelf, wat het beleid van de ECB in de wielen zou kunnen rijden. Kan de ECB deze ontwikkeling nog tegenhouden en een kettingreactie naar andere zwakkere lidstaten voorkomen? Dat wordt spannender dan een James Bond-film!

De populisten zijn van plan om een kostbaar verkiezingsprogramma erdoor te drukken tegen de 'regels' van de EU en de Eurozone in. Bovendien staat op het programma om 500,000 vluchtelingen het land uit te zetten tegenover slechts 7,000 in 2017. De realiteit is, dat Hongarije, Polen en Oostenrijk allang hun eigen weg gaan, ondanks het verzet van de Europese Commissie.

Misschien houdt Duitsland het op een zekere dag toch voor gezien en stapt plotseling, zonder enige aankondiging, uit de Eurozone. In alle voorgaande, mislukte, 150 monetaire unies van verschillende landen, vertrokken de sterke landen meestal het eerst. De sterkste landen hebben altijd de grootste moeite om een monetaire unie te 'hervormen' in een echte 'transferunie'. De zwakkere landen zijn dan steeds minder bereid om zich te schikken in de opgelegde regels van de club en geven er de brui aan.

Een officieuze transferunie is trouwens, via een achterdeur, al enigszins, tot grote ontsteltenis van de Noordelijke Euro-landen, ontstaan, vanwege het Target2 betalingssysteem van vorderingen en verplichtingen, zonder onderpand (!). Dat is sinds 2015 helemaal de pan uitgerezen (zie Chart hieronder), omdat de markt wel aanvoelt, dat het verdiende geld niet kan worden achtergelaten in de zwakkere lidstaten.

Mario Draghi van de ECB liet er weliswaar geen misverstand over bestaan, dat, bij een eventueel Euro-exit, eerst aan alle Target2 verplichtingen moet worden voldaan. Maar Zuid-Europa is in het verleden, ten tijde van Europese monetaire soevereiniteit, voordat de Euro haar beslag kreeg, regelmatig in gebreke gebleven. Dat is deel van hun cultuur. De torenhoge Italiaanse staatsschuld als percentage van de economie is niet 130%, maar 160% als rekening wordt gehouden met Target2. Die van Griekenland is 190%, ex-Target2. Als de Euro ooit valt, zullen de crediteurenlanden tot de ontdekking komen, dat hun claims (Duitsland: 950 miljard Euro!) waardeloos zijn geworden.

https://www.ftm.nl/artikelen/de-101-miljard-die-nederland-nooit-meer-terugziet?share=1



Het is duidelijk, dat verschillende zwakke landen afstevenen op een 'herstructurering' van hun staatsschuld. Daarom zullen kapitaalcontroles daar opeens uit de lucht komen vallen om kapitaalvlucht tegen te gaan. De cijfers van Target2 bewijzen, dat die kapitaalvlucht allang aan de gang is, nog voordat de Euro is gevallen. 

Uit het voorgaande moge blijken, dat de onzekere Euro, een valuta zonder land, slechts een beperkt alternatief kan zijn voor het Grote Geld. De Euro is weliswaar nog de tweede grootste reservevaluta van de wereld met een aandeel van 20%, na een eerder hoogtepunt van 28% in 2009, maar het aandeel van de Dollar is 62.7%, dat van de Japanse Yen 4.89%, en dat van de Chinese Renminbi nog slechts 1.23% (IMF). Daarenboven worden 88% van alle handelstransacties in de wereld nog steeds afgerekend in Dollars. Ondergetekende heeft al 50 jaar, van allerlei kanten, 'het einde van de Dollar' moeten aanhoren! Het tegendeel is echter waar en dat blijft nog decennia zo.

In de volgende economische wereldcrisis, die echt niet is afgeschaft, zullen de Dollar en de Treasuries weer de vluchthavens bij uitstek worden, naast wat fysiek Goud. De reden is, dat Amerika in de geschiedenis heeft bewezen om harde maatregelen niet te schuwen om haar overheersende invloed te handhaven. Denk maar eens terug aan de dolksteek, die werd toegebracht door Amerika aan het 27-jarige internationale monetaire Bretton Woods systeem in 1971, dat de Amerikaanse Goudreserves bedreigde. De toenmalige minister van Financien, John Connally, liet zich ontvallen: 'the Dollar is our currency, but it's your problem'.

In het relatief conservatieve en machtige Amerika, kan men 'echt' helikoptergeld op grote schaal gerust vergeten. Een groot deel van de rest van de verdeelde wereld zou echter wel kunnen bezwijken voor zo'n ondenkbare ramp. De overlevingskansen van de Euro, in zo'n scenario, zijn ongunstig.

MEDEDELING: het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! Uw lidmaatschap wordt zeer op prijs gesteld en geeft recht op persoonlijk advies, regelmatige Pamfletten, lunches, borrels en belangrijke artikelen. Nieuwe leden krijgen alle Pamfletten toegestuurd, die tot nu toe zijn verschenen.


DIEDERIK SCHMULL                              5 Juni, 2018           Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.








vrijdag 4 mei 2018

EEN TRAUMA IN WORDING



EEN TRAUMA IN WORDING


De geschiedenis leert ons, dat de mens niets leert van de geschiedenis. Dat is ook onmogelijk, door de aard van de mens. De eeuwige cyclus van hebzucht, overmoed, kwaad en angst bepaalt zijn schijnbaar redelijke manier van handelen, ondanks talloze rode vlaggen, die, steeds vaker, in de wind fladderen. Alle waarschuwingen lijken in dovemansoren te vallen, omdat de mens nu eenmaal een verschrikkelijke hekel heeft aan informatie, die niet overeenkomt met zijn eigen kijk op de zaak.

Wie wil nou denken aan de volgende crash, terwijl er een eenmalige 'nieuwe tijd' schijnt aan te breken, die men zeker niet mag missen? Dankzij een uiterst soepel monetair beleid van Centrale Banken gedurende de afgelopen 9 jaar, bleek elke tegenslag in de markten weer een koopgelegenheid. Centrale Banken zullen toch niet het lef hebben om deze betoverende plezierrit, met superlage rente en sprookjesachtige waardestijgingen in activa, zoals aandelen en onroerend goed, te verstoren?

Sinds enige tijd vinden er echter onmiskenbare aardverschuivingen plaats in de wereld, die de markten, op een gegeven moment, niet meer zullen kunnen negeren. Wat een trauma zal dat teweegbrengen! Centrale Banken, onder druk van de Bank of International Settlements (BIS), de Centrale Bank der Centrale Banken te Basel, zijn bezig om, in meerdere of mindere mate, het roer om te gooien. De vruchten van het beleid van kwantitatieve verruiming ('Quantitative Easing' - QE), zoals economische groei en lagere werkloosheid, lijken achter de rug, terwijl de onbedoelde negatieve effecten, zoals inkomens- en vermogensongelijkheid, schreeuwen om aangepakt te worden.

Dat komt, omdat de ontevredenheid onder de bevolking enorm is toegenomen, vanwege het gevoel, dat slechts een kleine minderheid, die toevallig activa bezit, heeft geprofiteerd van die unieke gigantische hausse. Diezelfde minderheid werd 9 jaar geleden warempel ook nog eens, met tienduizenden miljarden aan belastinggeld, behoed voor een economische depressie, over de ruggen van de algemene bevolking heen. Vandaar de opkomst van populisme en autocratie, net zoals 90 jaar geleden, in de jaren '20 en '30.

Dat is geen eendagsvlieg, integendeel. De oude liberale elite, met hun 'globalistisch' beleid van excessieve kredietverstrekking, schuldslavernij en open grenzen voor handel en mensen, wordt steeds meer gekortwiekt en een meer populistisch, nationalistisch en protectionistisch, 'beggar-thy-neighbour' beleid staat pas in de kinderschoenen. No more Mr. Nice Guy! De een zijn brood wordt de ander zijn dood. Wat een trauma! Dit is menens. Hoelang kunnen de markten dit nog negeren?

Daarom proberen de wanhopige Centrale Banken, zo voorzichtig mogelijk, van koers te veranderen met meer monetaire 'verkrapping' ('Quantitative Tightening' - QT) door de korte rente, in meerdere of mindere mate, te verhogen en te 'normaliseren'. De Amerikaanse Federal Reserve loopt daarin, reeds 3 jaar, voorop door, naast de zesde verhoging van de korte rente ('Federal Funds Rate') van 0.25% naar 1.75%, ook haar balanstotaal van $ 4000 miljard aan opgekochte activa, sinds de laatste 6 maanden, met tientallen miljarden, in versneld tempo, te verkleinen. Dat is niets anders dan het ontgiften ('detox') van gemakkelijk geld ('easy money') en het begin van het einde van het monetaire melkkoetje. Dit heeft hetzelfde effect als meerdere rentestijgingen. Tegelijkertijd is de reeele korte rente, de rente na aftrek van inflatie, niet langer negatief. Au! Hoelang kunnen beleggers dit nog aan hun laars lappen?

http://www.businessinsider.com/fed-plan-to-unwind-its-balance-sheet-didnt-skip-a-beat-2018-3?IR=T



Een onheilspellende chart van de DOW JONES Index in 2018, met de ene lagere top na de andere. Dit wordt spannend! Zou 26 Januari, 2018, het hoogtepunt zijn geweest van de jarenlange euforie? Vergeet niet, dat, historisch gezien, de periode van Mei tot Oktober, het moeilijkst is voor de beurs.



De chart van de S&P 500 Index vertoont een onheilspellend HOOFD- en SCHOUDERS patroon, wat, bij technische analyse, zou kunnen duiden op een ernstige aandelencorrectie naar beneden in de komende paar maanden (Chart van BLOOMBERG)



Weer een waarschuwende chart van de S&P 500 Index. De index dreigt uit de DRIEHOEK te vallen, wat zou kunnen betekenen, dat ons nog een rit naar beneden te wachten staat! (Chart van STOCKCHARTS).



Weer een onheilspellende chart, dit keer van de Duitse DAX Composite Index van 2017 - 2018: er is weer mogelijk sprake van een HOOFD- en SCHOUDERS patroon, wat, bij technische analyse, een waarschuwing zou kunnen zijn voor een correctie naar beneden, richting het 200-daags gemiddelde (-rode lijn-)(Chart van STOCKCHARTS). Zou de verzwakking van de economie in de Eurozone, in het eerste kwartaal van 2018, misschien niet tijdelijk zijn?



De meest onheilspellende chart van allemaal (1929 patroon!), dit keer van de Amerikaanse supergroeiers in de technologie, de FANGS (Facebook, Amazon, Netflix en Google). Weer een mogelijk HOOFD- en SCHOUDERS patroon, zoals bij de S&P index en de DAX-index hierboven, maar wel met een eventueel veel minder prettige afloop! (Chart van NAUTILUS & BLOOMBERG).

Kijk eens, wat de Centrale Banken in 2019 van plan zijn. Zou de wereldliquiditeit werkelijk kunnen afnemen?



Zouden de risico's in de markt worden geherwaardeerd naar aanleiding van een strakker monetair beleid? Zouden kasgeld, soliede, korte termijn staatsobligaties en wat Fysiek Goud dan, voorlopig, de enige veilige havens worden?

Stevent de wereld weer af op een algemene bevriezing van verhandelbaarheid ('liquidity')? Tenslotte hebben miljoenen onervaren beleggers, dankzij de superlage rente, zich verleid tot de aankoop van exotische financieele activa, die weliswaar wat rendement beloven, maar opeens onverhandelbaar kunnen worden, net zoals in 2008. De almacht van Centrale Banken om zoiets te voorkomen is de illusie van de eeuw, vooral nu de aandelenhandel zo is geautomatiseerd en de nieuwe regelgeving ervoor gezorgd heeft, dat aan marketmakers een ondergeschikte rol is toebedeeld.

Als klap op de vuurpijl, komt het uur van de waarheid van de gigantische, opgeblazen, Chinese schuldballon steeds dichterbij, wat kan leiden tot een ongehoorde systeemcrisis voor de wereldeconomie. Dat wordt vergelijkbaar met de klap in Japan in 1989, maar dan in het kwadraat! De Chinese financieele sector is, met $ 40.000 miljard, net zo groot als 50% van de wereldeconomie(!), terwijl het Chinese Bruto Nationaal Product maar $ 13.000 miljard bedraagt (Grant's Interest Rate Observer). Als dat ooit gaat kraken, dan ligt er, overal ter wereld, nog een jarenlange deflatie in het verschiet.

Maar stel, dat de algemene voorspelling van een synchrone, gelijktijdige economische opgang in de wereld niet uitkomt? Dan is de hausse in Amerika van korte duur, omdat economische groei, vanwege fiscale stimulering, naar voren is geschoven en niet is vol te houden. Dientengevolge zouden er steeds meer stemmen kunnen opgaan om een rustpauze in de monetaire verkrapping in te lassen. Na de Federal Reserve Open Market Committee (FOMC) vergadering op 2 Mei j.l., liet de Federal Reserve, heel tekenend, de opmerking achterwege, dat de bedrijfsomstandigheden verder verbeteren! Ook wees het IMF er onlangs op, dat de wereldschuld, als percentage van de wereldeconomie, nu hoger staat dan tijdens de vorige financieele crisis in 2009. Dus als de verwachte versnelling van de economische groei uitblijft, dan zal de kwetsbaarheid van de opgaande cyclus flink kunnen toenemen. Bovendien doet de Dollar het nu een stuk beter, wat slecht nieuws is voor de meeste debiteuren, die opgescheept zitten met excessieve en steeds duurdere Dollarschuld.

Vergeet niet, dat de netto contante waarde ('net present value') van toekomstige bedrijfswinsten door een hogere korte rente wordt verlaagd, wat door latere winststijgingen misschien niet kan worden gecompenseerd. Dat is essentieel voor de waarderingsgevoelige belegger in een tijd, dat de gemiddelde waardering, oftewel de aan de cyclus aangepaste koers/winstverhouding ('cyclically adjusted Price/Earnings Ratio') van de S&P 500 index, historisch gezien, tweemaal zo hoog staat!

Daarbij komt, dat de schitterende winststijging van het eerste kwartaal in 2018 (plus 24.6% tegenover een jaar geleden), dankzij de vergaande belastinghervorming en deregulering, de aandelenmarkt vrij onberoerd heeft gelaten. Dat heeft reeds geleid tot de nodige 'paniek' bij de superoptimisten. Alle hoop is nu gevestigd op hun gunstige, 'slag-in-de-lucht', winstschattingen voor de komende 6 maanden.

Opvallend is, dat het totale rendement van de S&P 500 Index in de eerste 4 maanden van 2018, ondanks alles, negatief is geweest. De koers/winstverhouding van de voorgaande, reeds gerapporteerde, 4 kwartalen in 2017, was immers 26% respectievelijk 44% hoger dan de gemiddelde waardering sinds 1990 respectievelijk 1888! Met boekhouding kan men echt alle kanten uit, maar de markt voelt wel nattigheid ('smells a rat'). Dit is het einde van een economische cyclus, het is prijzig en de boel houdt nauwelijks stand. Maar Wall Street rekent erop, dat een recessie nog 1 of 2 jaar kan worden uitgesteld. Komt er nog een konijn uit de hoed? Met President Trump, die zijn herverkiezing in 2020 op het oog heeft ('ik ben niet te kloppen', 'I am unbeatable'), weet je maar nooit.

En dan schijnt er nog een bescheiden, tijdelijke, aardverschuiving plaats te vinden richting inflatie, met name in de loonkosten, die, na 20 jaar van stagnatie, in het eerste kwartaal van 2018, het meest omhoog gingen sinds 2008. Westerse Centrale Banken in ontwikkelde landen, kunnen dat helemaal niet in de wind slaan en hebben een mandaat om 'in te grijpen' om hun geloofwaardigheid te behouden. Daarom zou de Federal Reserve van plan zijn om nog 7 verhogingen van de korte rente door te voeren voor 2020. De reden daarvoor is ook om bij de volgende recessie, de rente weer te kunnen verlagen en het balanstotaal weer wat te kunnen verhogen (QE).

Maar de Bank of Japan en de ECB zijn nog helemaal niet toe aan 'normalisering' van hun expansief monetair beleid en hebben dus bijna geen munitie om de volgende economische terugval te bestrijden. Die hebben een stille hoop, dat de volgende terugval dit keer zal meevallen, omdat, zo stelt men, de 'onevenwichtigheden', in de laatste 10 jaar, zouden zijn verminderd. Denkt men dat 'echt'? Really?

Maar de inflatie buiten Amerika blijft erg zwak, ondanks al dat zogenaamd 'gelddrukken'. Groot-Brittannie en Japan lieten, in Maart j.l., lagere inflatiecijfers zien, terwijl die in Duitsland en Italie, in April j.l., veel minder omhoog gingen dan verwacht. Ondanks lagere werkloosheid, is er geen spiraal in loonkosten, omdat er, overal ter wereld, ruim voldoende goedkope arbeidskrachten te vinden zijn.

Gaan we te rade bij de slimme obligatiemarkt, dan zien we, dat het rendement van de 30-jarige Treasury, wat de lange termijn vooruitzichten voor inflatie het beste weergeeft, nog aanzienlijk lager staat dan 4 jaar geleden. Ook andere maatstaven bevestigen een toekomst van lage groei en lage inflatie op langere termijn. De zogenaamde 'inflation break-evens' (de break-even inflatie-swapcurve) voor de komende 10 jaar, zien de gemiddelde inflatie niet boven 2.2%, en ook de rendementscurve ('yield curve'), het verschil in rendement tussen lang en kort papier, vlakt steeds verder af, waarbij dat verschil vermindert. Een 'steile' rendementscurve zou duiden op verbeterende economische vooruitzichten, maar die ziet de markt dus nog helemaal niet. Daarom moet men zich niet van de wijs laten brengen door de tijdelijke stijging van rendement in de 10-jarige Treasury, wat weliswaar worstelt met de magische 3%, maar zeker niet noodzakelijkerwijs het einde inluidt van de 37-jarige rendementsdaling en haar dienovereenkomstige waarderingsstijging:



De rendementen van kortere obligaties worden het meest beinvloed door de monetaire 'verkrapping' van de Federal Reserve, die van langere obligaties het minst. Maar de hogere korte rente zorgt, op den duur, voor een afkoeling van de economie, wat heel positief is voor de waardering van langere obligaties, zeker als een recessie daarvan het gevolg is.

De grondstoffenprijzen zijn sinds ruim 2 jaar weliswaar in de lift, maar de Thomson Reuters Commodities CRB Index staat nog steeds 50% lager dan het hoogtepunt in 2008. De neergaande trend op lange termijn, zeker als men enkele eeuwen(!) teruggaat, blijft vooralsnog onverminderd in tact, ondanks de stijging op korte termijn. Grondstoffentekorten zijn altijd tijdelijk, omdat er dan overproductie volgt, maar ook omdat de mens steeds vernuftiger en efficienter daarmee omgaat. Daarom kreeg Thomas Robert Malthus (1766 - 1834) nooit gelijk met zijn theorie van permanente grondstoffentekorten, ondanks de groei van de wereldbevolking.




De REUTERS/JEFFERIES COMMODITY CRB Index op korte termijn (Chart van STOCKCHARTS)


De THOMSON REUTERS COMMODITY CRB Index op langere termijn (Chart van THOMSON REUTERS). Elke stijging in grondstoffenprijzen is tijdelijk.

De grillige, politiek gevoelige, olieprijzen zijn in 2 jaar wel bijna verdubbeld naar $ 67.-, na een hoogtepunt van $ 75.-, een week geleden. Maar deze stijging werd voorafgegaan door een daling van 70% tussen 2011 en 2015. Een olieprijs van $ 20.- tot $ 40.- ligt bij de volgende recessie echter veel eerder voor de hand (zie Chart hieronder). Amerika lijkt immers in 2023 de grootste olieproducent ter wereld te zullen worden (IEA), dankzij haar schaalolievelden. Tenzij het militaire conflict in het Midden Oosten helemaal uit de hand loopt. Dan zijn de poppetjes natuurlijk pas echt aan 't dansen! Maar misschien krijgt President Trump, juist door zijn onberekenbaarheid, hetzelfde voor elkaar met Iran als met Noord-Korea: een ondenkbare soort vrede, met, in de toekomst, een Trump Tower en een McDonald's. Dit is immers de dagelijkse Trump reality-show, met de ene verrassing na de andere.

Vergeet niet, dat het grootste deel van de wereld wordt geregeerd door een stel hele onaangename autocraten en hun makkers ('cronies') in kostbare Westerse pakken. Vriendelijke diplomatieke taal werkt bij hen niet. Een dergelijke benadering wordt door hen met minachting behandeld. Maar President Trump, met zijn houding van 'America First', slaat een heel krachtige taal uit, wat een openbaring is voor hen en wat zij verstaan. Hij is immers de machtigste man ter wereld. Trump komt over als een krankzinnige fantast, terwijl hij tirades houdt van een dolleman ('Fire and Fury'). Zijn instinct heeft het vooral gemunt op de vermeende zwakheden van zijn tegenstanders en het schijnt zijn uitwerking niet te missen.

Jeb Bush werd gedoodverfd als de zekere kandidaat van de Republikeinen met $ 100 miljoen aan donaties, maar hij bleek 'low energy' te hebben. Hillary Clinton nam zonder meer aan, dat het Presidentschap voor haar voor het grijpen was, zeker met een 'hopeloze' tegenkandidaat als Trump, die immers geen benul had van de toestand in de wereld. Maar zij was 'Crooked Hillary'. De Duitse bondskanselier, Angela Merkel, ging ervan uit, dat de Amerikaanse militaire paraplu 'gratis' kon blijven, maar het Duitse defensiebudget gaat nu toch omhoog. Iran dacht zijn gang te kunnen gaan in het Midden Oosten om in ieder geval een permanente landbrug met de Middelandse Zee te waarborgen, terwijl Westerse sancties mettertijd zouden worden opgeheven. Maar Iran heeft allang een water- en voedseltekort, wat zijn militaire ambities dwarsboomt. Een tweet van Trump: 'Iranians are hungry for food and freedom' was genoeg om overal in het land betogingen tegen het regiem te ontketenen, die even leken op een tweede revolutie. En President Xi Jinping van China werkt nu hard aan het voorkomen van een handelsoorlog met Amerika door een reeks concessies te doen. Het blad The Economist dacht, dat Xi de machtigste man ter wereld was en de liberale elite in Davos ook! Misschien boekt de eeuwig onderschatteTrump dus successen, waar gewone politici niet van hadden durven dromen. Ondanks een kleurrijk prive-leven in het verleden, wat nu eenmaal typisch is voor beroemdheden en waar zijn aanhang niet echt om blijkt te geven.



Aan het eind van elke economische cyclus plegen de grondstoffenprijzen altijd tijdelijk wat te stijgen. De voorraden zijn dan immers lager en er heerst euforie, dat de goede tijden nog heel lang zullen aanhouden. Gokkers helpen een handje mee met hun speculatieve aankopen van futures met een hefboom. Maar de structureel deflatoire krachten van excessieve schuld, vergrijzing, overcapaciteit en automatisering, zijn op den duur veel sterker dan het tijdelijke positieve effect van belastingverlaging en deregulering. Er is absoluut geen kans op een 'oververhitte' economie, zoals in de florerende jaren '60. Integendeel, de wereld verkeert nog jarenlang in een situatie, die gepaard gaat met een sterke structureel deflatoire druk (zie Chart hieronder).



(Chart van REAL INVESTMENT ADVICE): Let op het rendement van de 10-jarige Treasury (zwarte lijn): de neergaande trend is nog volledig in tact, want er komt geen nieuwe economische opgang, die lang duurt. De wereld heeft juist een ongewoon lange, 9-jarige, economische cyclus achter de rug. Zodra er een recessie in zicht komt, daalt dat rendement weer van 3% naar vermoedelijk 1% met de dienovereenkomstige waardestijging.

Het rendement van de 10-jarige Franse staatsobligatie is immers nu al 0.76% en dat van de 10-jarige Nederlandse staatslening slechts 0.68%! Natuurlijk hebben de uitzinnige aankopen van het ECB (nu 40% van het BNP van de Eurozone) hieraan bijgedragen. Zit de ECB 'in de val', nu de economie van de Eurozone onverwacht tegenvalt? Moet het terugdraaien van haar monetaire stimulering, voor onbepaalde tijd, in de ijskast? De ECB mag hopen, dat er nooit aan haar toekomst wordt getwijfeld, want anders is de ramp in de Europese obligatiemarkt niet te overzien.

Geen wonder, dat internationale beleggers nerveus worden met hun onlangs aangekochte Europese aandelen, die 'goedkoop' leken, maar, historisch gezien, altijd terecht goedkoop waren. Laat men de, vrij levenloze sectoren, zoals de nutsbedrijven en de kreupele banken, buiten beschouwing, dan lijken Europese aandelen zelfs duurder dan die van Amerika! Geen wonder ook, dat de Euro nu struikelt en haar daling, sinds 2008, voortzet. Het verschil in rendement tussen de 2-jarige Duitse staatsobligatie en dat van de 2-jarige Amerikaanse Treasury is net zo groot als in maart, 1989: als de Euro toen had bestaan, zou de Euro niet hoger zijn geweest dan 1.10:

https://www.bnymellon.com/_global-assets/pdf/our-thinking/the-aerial-view/morning-briefing-april-30-2018.pdf



(Chart van BARCHART): De DOLLAR-INDEX (DXY) sinds 1993. De DXY bestaat uit valuta's van de voornaamste Amerikaanse handelspartners: Euros (57.6%), Yen (13.6%), Sterling (11.9%) plus nog enkele andere valuta's. De Chinese Renminbi (RMB) zit niet in dit mandje, maar is gekoppeld aan de Dollar.

De comeback van de Dollar? Na 25 jaar van daling tot 2008, lijkt de opgaande trend sindsdien nu te worden bevestigd. Dit is zeker het geval met de valuta's van de Opkomende Landen, die alleen al in April j.l. de scherpste daling tegenover de Dollar beleefden in 2 jaar. Toch is een structurele stijging van de Dollar niet welkom voor Amerika en zeker niet voor de wereld, vanwege de excessieve Dollarschulden. De lange termijn neergaande trend van de Dollar sinds 1983 is nog in tact (zie Chart hieronder). Als de Dollar ooit naar boven zou uitbreken, dan wordt Trump weer boos ( 'the strong Dollar is killing us' Januari, 2017). Niemand blijkt trouwens in staat te zijn om valuta's echt te voorspellen, want er spelen teveel factoren een rol:


(Chart van BARCHART)

Tenslotte, mijn favoriete belegging voor de komende 5 jaar, de 30-jarige U.S. TREASURY! (De TLT ETF kan momenteel niet meer in de EU worden aangekocht, vanwege de nieuwe MIFID II regulering -- zie hiernaast):

(Chart van TRADINGECONOMICS).

Het huidige rendement is 3.12% (3 Mei, 2018). Dit zou, bij de volgende recessie, in de komende jaren, kunnen dalen naar 2% of lager, met de dienovereenkomstige waardestijging. Het rendement van de 30-jarige Nederlandse staatslening is slechts 1.20% en dat van het zwakke, technisch failliete, Italie 2.85%. Hoelang zal Italie nog goedkoper kunnen lenen dan Amerika? Het lijkt de Efteling wel!

MEDEDELING: Het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! Uw lidmaatschap wordt zeer op prijs gesteld en geeft recht op persoonlijk afvies, regelmatige Pamfletten met Suggesties, lunches, borrels en belangrijke artikelen. Nieuwe leden krijgen alle Pamfletten, die tot nu toe zijn verschenen, toegestuurd.

DIEDERIK SCHMULL 4 Mei, 2018 Westcliff-On-Sea, ESSEX, UK

Is het niet prachtig om een foto van WALL STREET uit 1900 (118 jaar geleden!) te bewonderen? Wat een verschillende klederdracht! (van SCOTT HEFTI):









zaterdag 31 maart 2018

DE STOELENDANS



DE STOELENDANS

Meestal is een stoelendans zonder spelvreugde. Deelnemers zijn immers voortdurend bezorgd om een zitplaats te verliezen. Elke stoelendans eindigt in tranen en menigeen raakt daarna aan de bedelstaf:



In de laatste 5 jaar, hebben de 'FAANG' internet-aandelen (Facebook, Amazon, Apple, Netflix en Google) spectaculaire koerswinsten opgeleverd van gemiddeld 700% en hebben, sinds 2014, 100% beter gepresteerd dan de S&P 500 index. Er leek even geen wolkje aan de lucht! Alleen een kniesoor was huiverig voor hun torenhoge waarderingen (20 maal hun omzet!), want die aandelen waren toch de toekomst? Maar kijk eens naar de geschiedenis van vorige zeepbellen. Wat omhoog gaat, moet ook omlaag komen. Reken maar! Het is een stoelendans. Opeens zal Facebook, om maar wat te noemen, de behoefte aan menselijke nabijheid en contact met anderen niet meer kunnen vervangen. Opeens krijgt men er genoeg van en zal men gaan twijfelen aan de toekomstige groei. Het Nederlandse sociale netwerk, Hyves, dat even 10 miljoen leden telde, ging al eerder, in 2013, na 9 jaar, ter ziele. Myspace LLC bestaat nog steeds, maar is in de laatste 10 jaar, na enkele malen te zijn overgenomen, 90% minder waard.

Sinds 24 Januari, 2018, lijkt het kaartenhuis van overgewaardeerde technologie-aandelen echter ineen te storten. De NASDAQ 100 index (NDX) van voornamelijk grotere technologie-aandelen op basis van hun beurswaarde, staat, na nauwelijks 2 maanden, al 30% lager, terwijl effectenkrediet (Margin Accounts) op een sprookjesachtig record staat. Sinds 12 Maart, 2018, hebben de 'FAANG' internet-aandelen het al 16% slechter gedaan dan de saaie nutsbedrijven ('utilities')! Ook Tesla Inc. heeft het hard te verduren. De waardering van haar obligaties, die haar negatieve kasstroom moeten verbloemen, lijkt in een vrije val te zijn geraakt. Staat de 'ijzersterke' toekomst van 'oligopolisten', zoals Amazon en Netflix opeens op losse schroeven? Gebruikers, die vrijwillig het product voor de 'FAANG's werden, krijgen nu immers de mogelijkheid om hun privacy te beschermen. Opeens wordt het fundamentele bedrijfsmodel onzeker. Dus de zogeheten 'Melt-up', als gevolg van de Amerikaanse belastingverlaging, in de belangrijkste aandelen van de huidige aandelenhausse, lijkt wel eens van heel korte duur te zijn geweest.

https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-29/apple-revamps-privacy-controls-to-comply-with-new-european-law

Als het Grote Geld eindelijk de gigantische winsten in de schijnbaar 'onoverwinnelijke' technologie-aandelen besluit veilig te stellen, dan gaan die waarschijnlijk de richting op van een 'veilige haven' zoals 30-jarige Amerikaanse Treasuries. Tegen de algemene mening in, lijkt hun rendement, na even 3.22% te hebben aangetikt in Februari, 2018, vliegensvlug op den duur ineen te storten naar 2% of lager, met een dienovereenkomstige waardestijging van minstens 25%, tot verbijstering van menige optimistische beleggingsstrateeg. Go TLT! Ook het rendement van de 10-jarige Treasury, dat op logaritmische schaal trouwens nooit was uitgebroken naar boven, is na een tussentijds hoogtepunt in Februari j.l. van 2.91%, nu flink op zijn retour naar uiteindelijk 1% of lager, in de komende paar jaar, met een dienovereenkomstige waardestijging van minstens 15% tot 20%.

Elke stijging in economische groei en inflatie blijkt weer tijdelijk te zijn en het aangekondigde einde van de (37-jarige!) zogenaamde zeepbel in kwaliteitsobligaties was weer voorbarig. Structurele krachten werden voortdurend onderschat. Financieele regulering ondersteunt de vraag naar relatief risicoloos papier en de vergrijzing van de bevolking speelt een enorm belangrijke rol in het kiezen van 'zekere' beleggingen (vaste coupon en 100% aflossing op de afloopdatum). De inflatie stijgt niet, maar heeft juist de neiging om te dalen. Er is geen loon-prijsspiraal naar boven, integendeel, en er is wereldwijd van alles teveel, waardoor uitverkoop overal troef is (internet!). En als klap op de vuurpijl, zijn er talloze macro-economische indicatoren, die onlangs veel zwakker blijken te zijn dan verwacht. Na een ongewoon lange, 9-jarige, economische cyclus, zou dat ook niet verwonderlijk moeten zijn.





De superoptimistische beurswaarnemers dachten de ernstige waarschuwing van de afvlakkende rendementscurve te kunnen negeren. De Amerikaanse Federal Reserve is al sinds 2015 bezig om haar soepel monetair beleid te 'verkrappen' door de korte rente te verhogen en door maandelijks enkele tientallen miljarden aan opgekochte obligaties te verkopen. Daardoor zijn korte obligatierendementen nu niet meer veel verschillend van de lange rendementen, die de Centrale Bank veel minder kan beinvloeden en die uiteindelijk worden bepaald door inflatoire verwachtingen. Een afvlakking van de rendementscurve, laat staan een omgekeerde, waarbij de lange rendementen lager zouden uitkomen dan de korte rendementen, is op den duur een recept voor een recessie. Dat komt, omdat bankkrediet dan niet meer winstgevend is en het bankwezen, welke verantwoordelijk is voor 95% van de 'geldschepping' (krediet = geld) via het fractionair banksysteem, de kredietkraan geleidelijk dichtdraait. Banken lenen immers op korte termijn en zetten het uit op lange termijn ('bespeling van de rendementscurve' - playing the yield curve). Het is nu al zo, dat de groei van de Amerikaanse geldhoeveelheid (zogeheten M2) zienderogen afneemt en zelfs negatief zou kunnen worden.

Het echte grote 'slimme geld' zit in kwaliteitsobligaties, welke slechts een klein onderdeel vormt van de totale obligatiemarkt ($ 100.000 miljard). De obligatiemarkt maakt uiteindelijk de dienst uit in de wereld. Vandaar de gigantische, decennia-lange, vraag naar kwaliteitspapier, dat schaars is. Het loont daarom om de signalen van deze markt, zoals de rendementscurve, nooit in de wind te slaan. De aandelenmarkt en de grondstoffenmarkt zijn, historisch gezien, uiterst onbetrouwbaar als voorspellers van de toekomst en zijn in omvang ook aanzienlijk kleiner. Wie herinnert zich niet een aandelen- of grondstoffenhausse, net voordat er een recessie plaatsvond? Dat komt, omdat die markten voortdurend onderhevig zijn aan manipulatie, vooral via derivaten.

De wereld bevindt zich in de 15de cyclus van monetaire 'verkrapping' sinds 1945, die bijna altijd (80% kans) op den duur een harde landing tot gevolg heeft gehad. In de laatste 40 jaar, heeft Amerika 5 recessies meegemaakt en hebben er in de wereld 11 economische crises plaatsgevonden. Tegenwoordig is de wereldschuld als percentage van de economie echter het hoogst ooit. Hoge schuld betekent nog minder economische groei. Een groot gedeelte van die schuld is van het verkeerde soort en 'improductief', wat niet genoeg oplevert om rente en aflossing te betalen. Daarom is er nu slechts een relatief kleine rentestijging voor nodig om een recessie naderbij te brengen. Het is zelfs zo, dat bij een bepaald schuldniveau, de economie kan inkrimpen vanwege een zogeheten negatief multiplier-effect! Er is steeds meer schuld nodig om dezelfde economische groei te realiseren, maar op een gegeven moment werkt het averechts en krijgt men de kous op de kop.

Bovendien is de Amerikaanse spaarquote als percentage van het beschikbare inkomen op een 10-jarig laagtepunt beland (minus 50% in 3 jaar!) en, in wezen, net zo laag als tijdens de periode van de economische depressie van 1929 tot 1932! De consumentenbestedingen (70% van de economie) bleven alleen maar op peil, doordat het consumentenkrediet nog scherp kon stijgen. Maar schuld is niets anders dan bestedingen, die vooruitgeschoven worden, en die in de toekomst dus zullen uitvallen.

De reden, dat de meeste beleggingsstrategen geen enkele recessie, laat staan een echte economische depressie (in 2008 scheelde het niet veel), aan de horizon zien verschijnen, is het risico voor hun eigen carriere. Dat zou slecht zijn voor de zaken. Verder is het heel moeilijk om uit de toon te vallen, als de meesten hetzelfde denken ('groupthink'). Daarom praat men het liefst zo weinig mogelijk over de gemiddelde Amerikaanse economische groei van de laatste 10 jaar, die liefst het laagst is sinds 1790 (!), of over de omloopsnelheid van het geld (velocity), een voorwaarde voor inflatie, die het laagst is sinds 1949 (69 jaar!) of over het Amerikaanse geboortecijfer, dat het laagst is sinds 1937 (81 jaar!) - de 'Baby Bust' - of over de 'bust' in de vorming van huishoudens (het aantal productieve mensen tussen 15 en 35 jaar is ingestort), wat de groei in consumentenbestedingen op de tocht gezet heeft.

Opvallend is ook, dat de huidige vermogens- en inkomensongelijkheid nog nooit zo groot is geweest als in de periode van 1929 tot 1932 (!). De wanhopige Centrale Banken probeerden met hun monetair beleid van kwantitatieve verruiming (QE) om een economische depressie te voorkomen, wat een tijdelijk vermogenseffect in activa (aandelen en onroerend goed) tot gevolg had. Wat een meevallertje voor de bezitters van die activa! Maar wat een piramidespel, want het zal de laatste stuiptrekking blijken te zijn van de generatie-lange superkredietcyclus, die opeens tot een abrupt einde komt. Na 88 jaar, staat er helaas weer een echte, jarenlange, economische depressie en misschien wel oorlog, geduldig zijn opwachting te maken. Daarna begint men opnieuw, na een massieve schuldsanering, net zoals dat in de geschiedenis, elke 80 tot 100 jaar, het geval is geweest. Wat een pech voor President Donald Trump! Maar President Herbert Hoover, die ook zakenman was en nooit eerder een politiek ambt had bekleed, ging hem in 1929 voor en kreeg, vrij onterecht, de schuld van alle toenmalige ellende. Geloof niet in sprookjes. Vergeet dus een 'pijnloze Reset'. Zoiets vindt gewoonlijk uitsluitend plaats als het echt moet, namelijk tijdens de donkere dagen van een economische depressie, zoals in 1934.

Overigens is het stressniveau in het financieele stelsel onlangs behoorlijk toegenomen, waardoor een economische afkoeling voor de deur staat en er geen sprake kan zijn van een nieuwe economische opgang, laat staan een nieuwe kredietcyclus. Het verschil ('spread') tussen de London Interbank Offered Rate (LIBOR) en de Overnight Indexed Swap (OIS), oftewel de nieuwe FRA-OIS, die normaal minimaal is, is de pan uitgerezen. Dit is de thermometer van het kredietrisico in de financieele sector. De banken beginnen onderling het vertrouwen weer te verliezen. Tussen 2006 en 2008, tijdens de financieele crisis, steeg dit van 6 naar 100 basispunten. Inmiddels is dit in 2018 al als een raket omhoog geschoten. Financieele producten ter waarde van meer dan $ 350.000 miljard zijn hieraan gekoppeld! Toch proberen bepaalde waarnemers deze alarmerende ontwikkeling goed te praten en wuiven de kans op een systeemrisico weg (zie hieronder):






De meeste beleggers kunnen zich waarschijnlijk de pieken en dalen ('boom-bust') van de vorige technologie-hausse niet meer herinneren. Bijna 6 maanden na de top van de NASDAQ-index in het jaar 2000, bereikten de toenmalige schijnbaar 'onoverwinnelijke' technologie-aandelen eindelijk hun hoogtepunt in September van dat jaar. Intel, Cisco, Oracle, Nokia, EMC en Sun Microsystems gingen in de daarop volgende 2 jaar omlaag met 88% tot 96%. Zelfs Microsoft kelderde 62%! Verder was er sprake van een forse sanering onder de met schuld beladen spookbedrijven. Het staat allemaal weer te gebeuren.

En wat te denken van de bliksemsnelle 'crash' in crypto-valuta's? $ 600 miljard aan 'waarde' ging in de laatste paar maanden zomaar in rook op! De anonieme handel in gebakken lucht was toch zo opwindend? Niemand wilde deze boot toch missen ('Fear Of Missing Out' - FOMO)? Men was bijna gaan denken, dat de grootste zwendel aller tijden, ongeacht de regelmatige problemen rond 'hacken', bewaring en veiligheid, maar schijnbaar ideaal voor witwaspraktijken, allerminst kon worden vergeleken met de Tulpenmanie van 1637, toen een tulpenbol evenveel 'waard' werd als een Amsterdams grachtenpand. Sinds haar hoogtepunt in December, 2017, staat Bitcoin (BTC) nu 65% lager. Maar 'de volgende Bitcoin' Ripple kreeg het onlangs voor elkaar om binnen 15 weken een spectaculaire stijging en daling van liefst $ 126 miljard te beleven!





Het 200-daags gemiddelde wordt in de markt vaak beschouwd als een aanwijzing of een bepaalde trend nog in tact is. In het geval van Bitcoin, lijkt de opgaande trend definitief de nek te zijn omgedraaid. In het geval van GOOGLE (ALPHABET Cl A), is het nog even afwachten, maar het wordt wel spannend (zie hieronder de chart op logaritmische schaal)! 


GOOGLE (GOOGL) - ALPHABET Inc. Cl A

Een absoluut klassiek 'boom-bust' aandeel lijkt NVIDIA Corporation (NVDA), de leider in visuele computertechnologie en grafische kaarten voor PC-gamen en cryptovaluta-mining, te zullen worden. De crypto-manie heeft geleid tot een massief tekort aan grafische kaarten, met als gevolg veel teveel bestellingen, waardoor het aandeel, in de afgelopen 2 jaar, met liefst 650% steeg. De beurswaarde is nu een onwerkelijke 15 maal haar omzet en 50 maal haar niet vol te houden winst. Een geweldig aanbodoverschot van grafische kaarten ligt potentieel in het verschiet (zie hieronder):


NVIDIA (NVDA)

Als de stoelendans eenmaal stopt, zullen de Centrale Banken dan hun onorthodoxe monetair beleid van kwantitatieve verruiming (QE), toch opnieuw, en in versterkte mate, van stal halen? Het zal niet mogen baten. In de laatste 27 jaar, heeft de Bank of Japan activa, zoals obligaties en aandelen, opgekocht ter waarde van 90% van de Japanse economie (tegenover de ECB met 40% van de economie van de Eurozone en de Federal Reserve met 20% van de Amerikaanse economie). Maar het is Japan nog steeds niet gelukt om het spook van deflatie uit te bannen. De laatste cijfers van inflatie en industrieele productie wijzen op een verrassende en onverwachte zwakte in de economie.



In een maatschappij met excessieve totale schuld als percentage van de economie (thans gemiddeld 400% van het Bruto Nationaal Product voor de ontwikkelde landen en zelfs 600% voor Japan), blijkt de kredietvraag, zelfs bij bijna 0% rente, ver achter te blijven bij de verwachtingen. Dit verklaart de economische stagnatie en het gebrek aan prijszettingsvermogen ('pricing power') in een tijd van overcapaciteit en vergrijzing. 

DIEDERIK SCHMULL           31 Maart, 2018                         Westcliff-On-Sea, ESSEX, UK