Translate

woensdag 17 april 2019

ZEG NOOIT NOOIT


ZEG NOOIT NOOIT

Wanneer een zeilschip de wind van voren krijgt, is het bijna onmogelijk om te zeilen. Moet het roer om? Zeg nooit nooit! Wanneer de economische groei maar blijft tegenvallen, vanwege het monster van excessieve schuld, welke nauwelijks overeind kan worden gehouden, dan zullen de schuldeisers (de spaarders') moeten opdraaien voor de 'redding' van de schuldenaren door middel van Negatieve Rente. Op die manier wordt het bezit van spaarders geleidelijk overgeheveld naar schuldenaren middels de confiscatie van spaartegoeden. En wat te denken van het voorstel van uitgerekend het IMF om ook nog eens een algemene vermogensbelasting te heffen van 10%? Zeg nooit nooit!




Meer dan 20% van het uitstaande schuldpapier in de wereld heeft reeds een Negatief Rendement. Vroeger kon een schuldenaar rekenen op vermindering van schuld door het koopkrachtsverlies ('inflatie') van zijn geld, maar tegenwoordig is de algemene consumentenprijsinflatie, in een tijd van gigantische overcapaciteit en felle internetconcurrentie, nauwelijks aanwezig en in Japan al 30 jaar niet. Dus confiscatie van het bezit van de 'haves' ten behoeve van de 'have-nots'  is momenteel  de enige manier om het systeem door te laten draaien. Tot de volgende systeemcrisis, want banken, verzekeraars en pensioenfondsen zullen het, bij deze tegenwind, op een gegeven moment, niet meer kunnen bolwerken en gaan failliet of worden genationaliseerd.

Het is een kwestie van tijd, dat de negatieve obligatie-rendementen overslaan van Europa en Japan naar Amerika, waardoor de waarderingen van Amerikaanse Treasuries, zelfs na de triomftocht van de afgelopen 38 jaar (een Nul-coupon op de 30-jarige Treasury steeg gemiddeld met 15% per jaar als men steeds had doorgerold), nog veel verder zullen stijgen. Lagere rendementen betekenen, bij obligaties, hogere waarderingen. Let wel: bij obligaties doet het er niet toe of een coupon hoog of laag is. Het enige, waarin een obligatie-belegger is geinteresseerd, is dat de trend in het obligatie-rendement uiteindelijk verder daalt, waardoor de waardering stijgt.


(Bloomberg)


In deze tijd van superriskante schuldenaren ('debiteuren'), is er sprake van een vlucht naar 'veilige havens'. Er bestaat tegenwoordig, voor het Grote Geld, een geweldig tekort aan schuldpapier van hoge kwaliteit. Dat Grote Geld is steeds groter geworden, vanwege het soepele monetair beleid van de Centrale Banken. Staatsleningen van een solide staat worden gezien als bijna 'risicoloos', want de staat kan belasting heffen en krijgt meestal altijd haar benodigde geld in tegenstelling tot een onderneming. Vele grote ondernemingen gaan, na verloop van tijd, regelmatig failliet. Staten gaan zelden failliet.

Een kwaliteitsobligatie met Negatief Rendement kan eenvoudigweg de minst slechte belegging blijken te zijn. Of dat rendement wordt nog negatiever, wat winst oplevert, of instellingen, zoals banken, verzekeraars en pensioenfondsen, moeten gewoon aan bepaalde regels voldoen, die een belegging in kwaliteitsobligaties verplichten tegen elke prijs.

De Duitse overheid heeft onlangs 2,4 miljard aan 10-jarige staatsobligaties (Bunds) geplaatst met een Negatief Rendement van 0.05%, waar 2.6 maal zoveel vraag naar was dan het aanbod ('overtekend'). Ook de Franse bedrijven LVMH en Sanofi wisten onlangs obligaties te plaatsen met een Negatief Rendement. Die van LVMH was liefst 6 maal 'overtekend'!



(Bloomberg): De gigantische monetaire stimulering van de ECB heeft niet geleid tot hogere inflatoire verwachtingen. Integendeel. De Inflation Swaps dalen! De Bank of Japan heeft dat al 30 jaar ervaren. Het is een gevecht tegen de bierkaai. De omloopsnelheid van het geld blijft instorten en de vergrijzing doet natuurlijk ook zijn werk.






(Bloomberg): Dank u, ECB! Het rendement van de 5-jarige Griekse staatsobligatie is nu LAGER en is dus DUURDER dan die van de 5-jarige Amerikaanse Treasury. Absurd.


Dit is echter het eindspel, voordat het doek valt. Het financieele systeem gaat naar de knoppen bij een verdere uitbreiding van Negatieve Rentes. Banken, verzekeraars en pensioenfondsen stevenen af op een fiasco. Het internationale kredietsysteem spat uit elkaar. Net zoals kredietgroei een positief economisch hefboomeffect ('multiplier') veroorzaakt, zal het negatieve hefboomeffect van kredietinkrimping het financieele systeem noodlottig worden. Daarom is de gemeenschap van Centrale Bankiers in rep en roer. Stel eens voor, dat de strijd tegen deflatie tot mislukking is gedoemd, zelfs met een Negatieve Rente van 5%, als de volgende crisis opdoemt! Japanification of the West! Staat algehele nationalisatie dan op stapel en lopen democratie en kapitalisme op hun laatste benen? Wordt het gesloten China ('de staat is alles, de mens is niets') de lachende derde? Wordt een vorm van autocratie, waar rijkdom en vrijheid slechts in bruikleen worden gegeven aan de minderheid van trouwe maatjes ('cronies') en waar een rechtsstaat ontbreekt ('rule of law'), voor de meeste landen, de toekomst, net zoals in de jaren '30? Zeg nooit nooit.


(Yamada): 200+ jaren van Amerikaanse rente! De rente kan decennia-lang HEEL LAAG blijven. Maar het ONDENKBARE staat te gebeuren bij de volgende crisis, nu de wereldschuld met 50% is gestegen sinds de crisis van 2008: NEGATIEVE AMERIKAANSE RENTE is op komst, net zoals in Europa en Japan:



Wie weet, krijgt men dan eindelijk genoeg van de Centrale Planning van enkele kamergeleerden bij de Centrale Banken met hun theorieen, die steeds niet utkomen of onbedoelde gevolgen hebben, zoals een grotere vermogensongelijkheid dan in 1929 (!). We weten allemaal, wat er daarna gebeurde.




Misschien zal de rente dan, zoals vroeger eeuwenlang het geval is geweest, weer uiteindelijk door de 'vrije markt' worden bepaald (net zoals meestal de valutastanden nu), toen inflatie decennialang vrij stabiel bleef. Zeg nooit nooit. Een Centrale Bank is niets anders dan de 'Bank der Bankiers', ressorterend onder de Bank of International Settlements (BIS) te Basel. In tegenstelling tot hardnekkige mythes, ligt de cruciale zeggenschap van de meeste Centrale Banken bij de BIS, niet bij de nationale overheden. Centraal Bankieren is, naast oorlog en drugshandel, immers een van de meeste lucratieve takken van sport, en wordt daarom, met opzet, altijd in nevelen gehuld.

Maar is het niet een geruststellende gedachte, dat een Centrale Bank kan optreden als kredietverstrekker 'in laatste instantie' ('lender of last resort')? Of leidt dat juist tot een onaanvaardbaar moreel risico ('moral hazard'), waarbij steeds grotere risico's kunnen worden genomen? Elke recente crisis was het gevolg van ingewikkelde derivatenconstructies, die hun waarde 'ontlenen' aan een ander goed, of carrytrade-transacties, die het verschil proberen uit te buiten tussen lage en hoge rentes door middel van een enorme hefboom ('leverage'). Dergelijke speculatieve spelletjes beleven al decennia-lang, sinds het begin van het echte fiatgeldsysteem in 1971, een exponentieele groei. Het fiatgeldsysteem, een systeem, dat niet meer gebaseerd is op iets fysieks, zoals Goud, luidde immers een tijdperk in van veel meer 'liquiditeit' dan er goederen waren. Bovendien is de derivatenmarkt een veelvoud van de waarde van de wereldeconomie, terwijl onduidelijk is, hoeveel posities met elkaar overeenstemmen ('matched') en hoeveel posities dienen om risico's af te dekken. Een weinig doorzichtige tijdbom met institutionele spelers, die te groot zijn om te falen ('too big to fail').

Sinds het begin van het systeem van Centrale Banken (de Zweedse Riksbank in 1668, de Bank of England in 1694 en de Amerikaanse Federal Reserve in 1913, nadat de Bank of the United States ruim 80 jaar daarvoor tweemaal een poging waagde), is er, in tegenstelling tot de algemene veronderstelling, bar weinig sprake geweest van een stabiel financieel klimaat. De ene 'varkenscyclus' ('boom/bust' cyclus) na de andere! Toen het de laatste keer, tussen 1930 en 1940, helemaal misging, moest President Franklin D. Roosevelt het kapitalisme 'redden' door middel van zijn New Deal en de Tweede Wereldoorlog.


De GOUDPRIJS: het patroon van 3 lagere toppen lijkt, voor de kortere termijn, ongunstig. Ondergetekende is al sinds 2011 voorzichtig geweest met GOUD en gaf de voorkeur, tegen de algemene mening in, aan de DOLLAR, die, sinds 2008, in een opgaande trend verkeert en, historisch gezien, nog goedkoop is. De GOUDPRIJS staat, in USD, ruim 30% lager dan het hoogtepunt van 2011.



(SAHARA CHARTS)(TRADINGVIEW):  De Goudprijs heeft duidelijk moeite om naar boven uit te breken. Misschien houdt de markt rekening met een terugval op korte termijn. Tenslotte lijkt de inflatie te zullen dalen, terwijl de alom verguisde Dollar niet ver weg is van een uitbraak naar boven, tegen elke verwachting in. Een herhaling van de Dollarliquiditeitscrisis van 2008? De Eurodollarmarkt ( Eurodollars zijn 'offshore'-dollars, die niet onder het toezicht vallen van de FED, maar wel 90% van de wereldhandel financieren) lijkt, in de afgelopen 10 jaar, veel groter te zijn geworden. Krediet in Eurodollars is immers veel goedkoper dan 'onshore'-dollars, met weinig regels. Een apart monetair systeem, ter waarde van minstens $ 10.000 miljard, NAAST het zichtbare. De ECHTE reden van de Grote Financieele Crisis van 2008 was het verlies van vertrouwen in de Eurodollarmarkt. Herhaalt de geschiedenis zich?

(GOUD FUTURES)(16 April, 2019): BOEM!



(GC Gold Continuous Contract)

Voor de TWEEDE keer! Een GOUD-Futures contract ter waarde van $ 1.5 miljard (notional) wordt koortsachtig op de markt 'gedumpt'. De Goudprijs is nu onder het 100-daags gemiddelde gedaald, het laagst sinds Januari, 2019:


De GOUDMARKT houdt er rekening mee, dat de Bearmarkt sinds 2011 nog niet voorbij is. Maar GOUD behoort toch deel uit te maken van een vermogen, ongeacht de prijs, als appeltje voor de dorst en als verzekering tegen het ondenkbare.

(De LBMA LONDON FIX): 16 April, 2019 --- een dramatische WATERVAL in de Goudprijs:



(LBMA)


De BLOOMBERG DOLLAR Index:




(Bloomberg): Er broeit iets! De Bloomberg DOLLAR Index, net zoals de Dollar Index (DXY), lijkt NAAR BOVEN uit te willen breken. Is Amerika straks van plan om Europa sterk onder druk te zetten, na de handelsruzie met China? Hoelang zal de volgende Eurocrisis op zich laten wachten, na Brexit en na een eventuele crisis in de Italiaanse staatsschuld?

$EURUSD:



(TACTICALCHARTS): De EURO tegenover de Amerikaanse DOLLAR (USD) lijkt straks in een VRIJE VAL naar beneden te geraken, tegen alle verwachtingen in. Helpen de komende Europese verkiezingen, die een aardverschuiving teweeg kunnen brengen, misschien een handje mee?


De consumentenprijsinflatie, laat staan de tijdelijke activa-inflatie van aandelen, grondstoffen en onroerend goed, staat trouwens op springen, naar beneden wel te verstaan! Ruim 33% van de Amerikaanse Consumentenprijsinflatie (CPI) en zelfs 42% van de 'Core' CPI, waar de FED vooral op let, bestaat uit de huurwaarde van het 'opgeblazen' eigen huis ('shelter'). De komende afkoeling van de Amerikaanse huizenmarkt, wat reeds merkbaar is in de grotere steden, zal leiden tot onverwachte huurverlagingen.

Een tijdelijke euforie-fase (een 'melt-up') in, met name de Amerikaanse aandelenmarkt, is natuurlijk nooit uit te sluiten. De hausse in Wall Street tussen 1927 en 1929, vanwege de
'Coup de whiskey' ( een soort kwantitatieve verruiming - QE) van de Federal Reserve, die los stond van de redelijke waarderingen en de fundamentele factoren, staat velen nog vers in het geheugen. Mijn grootvader nam daaraan deel en raakte, in de rest van zijn leven, geen aandeel meer aan. Hij gokte sindsdien liever op de Hilversumse drafbaan van de Paarden Sportvereeniging Hilversum (PSH)!


MEDEDELING: Het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten van lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! U bent van harte welkom. Uw lidmaatschap geeft recht op persoonlijk advies, regelmatige Pamfletten, lunches, borrels en belangrijke artikelen.


BESTEL NU! DE SCHMULL-BELEGGINGSSUGGESTIES (TWEEDE KWARTAAL 2019).
(Nederlands/Engels) Met 10 nieuwe FAVORIETE Suggesties (inclusief Charts) plus UPDATE van de vorige suggesties plus EXTRA Suggesties voor de langere termijn op het gebied van Amerikaanse TREASURIES, DOLLAR, GRONDSTOFFEN en GOUD (29 bladzijden). KOSTEN: 10 Euro (of $ 11.00). GRATIS VOOR LEDEN VAN HET BLOG. Overboeking via ABNAMRO,(IBAN): NL07ABNA0413515508 t.n.v. D.H.SCHMULL of via de Donatieknop (PayPal)(dhriks@aol.com) op het Blog. Gaarne uw e-mail-adres vermelden voor de toezending van de PDF!

DIEDERIK SCHMULL 17 April, 2019 Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.


donderdag 7 februari 2019

DE STILLE SUPERSTORM


DE STILLE SUPERSTORM


Elke generatie beleeft zijn eigen economische superstorm. Het trauma van de vorige superstorm, zoals de Grote Depressie van 1929 tot 1939, is, na verloop van tijd, in de vergetelheid geraakt en dan laat men alle voorzichtigheid varen. Tijdens de eindfase van een superkredietcyclus, gaan alle remmen los en is het plotseling, totaal onverwacht, weer terug naar af, naarmate het vertrouwen wegsmelt. Voordat zo'n unieke superstorm algemeen wordt onderkend, is het verloop daarvan voornamelijk muisstil. Het is een langdurig, slepend proces. Alle waarschuwingen ten spijt, raakt men pas in paniek, als het veel te laat is. Vele ingewijden zijn echter allang heel erg benauwd.

De volgende superstorm of systeemcrisis holt op ons af, en zal de grootste politieke en economische omwenteling veroorzaken in de geschiedenis ooit. Het begin, de duur en het einde daarvan, staan in de sterren. Het economische en politieke systeem zal dan in al zijn voegen kraken. Het zal uit zo'n crisis onherkenbaar tevoorschijn komen. Dat is in de geschiedenis herhaaldelijk voorgekomen. Zo wist de wereldwijde 'pure' Goudstandaard het 43 jaar vol te houden (in Groot-Brittannie zelfs 93 jaar, vanaf 1821) tot 1914. De Eerste Wereldoorlog volgde daarna, met 20 miljoen doden. Na de Tweede Wereldoorlog, met 80 miljoen doden oftewel 3% van de toenmalige wereldbevolking, bleef het systeem van 'vaste' wisselkoersen van Bretton Woods 29 jaar overeind, tot 1973. Toen ging het weer mis. Gierende inflatie, vooral dankzij de energie-prijzen, veroorzaakte chaos in de jaren '70, totdat de Federal Reserve de rente verhoogde naar het 'ondenkbare' niveau van 20% in 1981. Deze tijdelijke pijnlijke maatregel baande echter wel de weg voor de economische hausse van de jaren '80 en '90. Amerika was weer bereid om tijdig door de zure appel heen te bijten en heeft destijds de wereld gered van een mogelijk vernietigende hyperinflatie.

Het huidige systeem heeft eigenlijk geen naam, maar dateert uit 1999, ten tijde van de Grote Aziatische Crisis en lijkt, sinds 2014, op zijn retour. De Centrale Banken werden, in deze Dollarcentrische wereld, min of meer gedwongen om hun deviezenreserves, gedurende 15 jaar, met $ 10.000 miljard te verhogen, voornamelijk via de aankoop van Amerikaanse Treasuries. De wereldwijde groei in de geldhoeveelheid zorgde ervoor, dat de rente overal laag bleef, waardoor 30% van alle Treasuries in handen kwam van niet-Amerikanen tegenover slechts 13% in 1995. Iedereen was tevreden. Dat percentage is, sinds 2014, inmiddels weer gedaald naar 25%, omdat de groei van de deviezenreserves stagneerde. 

Tegenwoordig moeten spaarders de rol overnemen van de Centrale Banken bij de aankoop van Treasuries. Deze trendomkeer heeft, vooral in de laatste 6 maanden, tot gevolg gehad, dat de waarderingen van wereldwijde activa terugliepen, omdat er voor de wereldwijde besparingen, sprake was van een omschakeling van 'riskante' naar 'veilige' activa, vanwege toenemend risico-mijdend gedrag bij het Grote Geld. Veilige activa zijn activa, die beloven om 100% van de hoofdsom uit te betalen op de afloopdatum. Aandelen, grondstoffen en onroerend goed, doen daarover geen enkele belofte. De economische vooruitzichten verslechteren met de dag, waardoor riskante activa steeds meer uit de gratie geraken.

Maar in de laatste 10 jaar, is de groei van de geldhoeveelheid in de wereld veel hoger geweest dan de economische groei. Dat leidde tot inflatie van activa. Dat 'vermogenseffect', bij de bezitters van activa, gaf weliswaar even een heerlijk gevoel, maar was grotendeels kunstmatig. Het was een rood licht voor de stabiliteit van het monetaire systeem. Tegelijkertijd is de groei van de geldhoeveelheid in China, echter, het laagst in 70 jaar, terwijl de totale Chinese schuld als percentage van haar economie (debt/GDP) nu de snelste toename vertoont ooit. Van Chinese schuldinkrimping was, tot nu toe, geen sprake, in tegenstelling tot het officieele draaiboek. Maar zodra China haar koppeling met de Dollar en haar 'vaste' wisselkoers vaarwel zou zeggen, zal het huidige monetaire systeem, dat geen naam heeft, ontploffen. Kapitaalcontroles en handelstarieven zullen dan onmiddellijk overal worden ingesteld. Dat zou ook het einde kunnen betekenen voor de Euro en de Eurozone, wat nooit de kans kreeg om een optimaal valutagebied te worden. Barre tijden!

Bij deze superstorm, met een eventueel gewapend conflict, net zoals in 1914 en 1940, worden de kaarten dan opnieuw geschud en het systeem, dat daarop volgt, zal waarschijnlijk weer een generatie lang kunnen overleven. Ondertussen moet men in het leven altijd het beste ervan hopen en heel erg dankbaar zijn voor wat, tot nu toe, wel goed gaat en goed gegaan is.

Er komt dus geen zachte landing! Geloof niet in sprookjes van een 'Reset' en een magische schuldsanering ('debt jubilee')! De wereld zal, op een gegeven moment, wel degelijk, een hele hoge prijs betalen voor de excessieve wereldschuld, die, tot nu toe, nog niet is aangepakt. Sinds 2007 - 2008, toen de wereld heel even naar de afgrond staarde van een herhaling van de Grote Depressie van 90 jaar geleden, heeft het monetaire beleid van Nul- en Negatieve rente en onconventionele monetaire stimulering ( kwantitatieve verruiming - QE) ertoe geleid, dat de totale wereldschuld met nog eens 40% omhoogging tot ruim 320% van de wereldeconomie (Bruto Nationaal Product) of zo'n $ 250.000 miljard, exclusief de verborgen schulden in derivaten. Dit is hoger dan ooit en echt onhoudbaar, maar er rinkelt geen belletje, wanneer teveel schuld 'teveel' is. Opeens zal het vertrouwen vervliegen en wordt het muisstil. Dan volgt de klap.

Bovendien is de kwaliteit van die schuld steeds verder achteruit gegaan en de lage BBB- en CCC- ratings zijn helemaal de pan uitgerezen. Dat betekent, dat crediteuren er steeds minder gerust op kunnen zijn, dat zij ooit worden terugbetaald. Opvallend is ook, dat de schuld grotendeels is aangewend voor allerlei grote uitgavenposten en niet voor productieve investeringen. Van schuldafbouw, door middel van hogere belastingen en forse bezuinigingen, was geen sprake.

Er is steeds meer schuld nodig om een recessie buiten de deur te houden, laat staan om de economische groei in stand te houden. Bovendien is het vechten tegen de bierkaai, want gigantische overcapaciteit en razendsnelle technologie zorgen ervoor, dat deflatie(!) op den duur de overhand neemt. Beleidsmakers hebben er, op arrogante manier, op gegokt, dat het vooruitschuiven van de problemen een oplossing naderbij zou brengen en dat schuldherstructeringen, afschrijvingen en verliezen voorlopig konden worden voorkomen. Als straks het schip strandt, staan zij toch niet meer aan het roer. Maar hun gebrek aan moed en staatsmanschap zal later niet worden vergeven.

De onhoudbare schuld moet de volgende generatie maar oplossen, zo werd gesteld! Van uitstel, komt echter geen afstel. Hoe langer de dag des oordeels wordt uitgesteld, des te ernstiger zal de superstorm blijken te zijn. Want het kan morgen al voorbij zijn. Bovendien was de reddingsoperatie door de financieele elite, tijdens de crisis van 2008 - 2009, die de grootste ongelijkheid tot gevolg had sinds 1929 (!), uiterst controversieel en waarschijnlijk niet, op die manier, ooit voor herhaling vatbaar. Het bijna ondenkbare staat dus wel degelijk te gebeuren.

Was de meteoriet, die in afgelopen December, 2018, met geweldige kracht, opeens insloeg op de markten, het begin van de volgende superstorm? Kasgeld, in Dollars, was immers in 2018, tegen de algemene verwachting in, Koning en versloeg, met een rendement van nauwelijks 2% (!), bijna alle andere beleggingscategorieen voor het eerst in tientallen jaren. Toen Kasgeld in 1981 Koning was, was dat rendement tenminste nog 14.7%. En dat alles gebeurde in een tijd van hoogconjunctuur in 2018, met schitterende winstcijfers! Vooral de (te) populaire, peperdure groei-('momentum')-aandelen moesten het, in eerste instantie, ontgelden. Kuddegeest liep weer eens tegen de muur. Slechts enkele beleggingsdeskundigen zagen dat, in het begin van 2018, aankomen.




Verreweg de voornaamste reden, waarom markten stijgen of dalen, is de beschikbare geldstroom oftewel de liquiditeit, die door de Centrale Banken, vanwege hun wettelijk monopolie van de gelduitgifte, wordt bepaald. Alle andere factoren, zoals de fundamentele stand van zaken of de vermeende toekomstige vooruitzichten, spelen een bijrol. Het gigantische monetaire stimuleringsprogramma van de 4 grootste Centrale Banken, sinds de Grote Financieele Crisis van 2008, wordt nu, in meerdere of mindere mate, met babystapjes, teruggedraaid. De jaarlijkse kredietgroei van $ 2.690 miljard in December 2017, bleek opeens te zijn veranderd in een kredietinkrimping van $ 410 miljard in December, 2018! (Seeking Alpha). De richting is duidelijk, maar niet hoelang dit duurt of duren kan. Het laten leeglopen van een opgeblazen ballon, wat 'easy money' terugdringt, kan gepaard gaan met onprettige bijverschijnselen, zoals een beursmalaise of zelfs een recessie. In een dergelijk klimaat wordt een stijging van aandelenwaarderingen (koers/winstverhoudingen), zeker op basis van geschatte winsten ('forward p/e'), moeilijk voorstelbaar, ookal is de koers/winst in de laatste 12 maanden al met zo'n 30% gedaald. Kijk maar naar de 'goedkope' markt van 2007, net voor de Grote Financieele Crisis (GFC) van 2008:






https://realinvestmentadvice.com/price-to-forecasted-hope/


Daarom dromen sommigen van een complete ommezwaai ('U-Turn') of tenminste een langdurige rustpauze van deze monetaire 'verkrapping'. Consumentenprijs- en looninflatie zijn tegenwoordig, ondanks de relatief lage werkloosheid, met Amerikaanse werkloosheidsuitkeringen op een 50-jarig laagtepunt, geen probleem, terwijl het spook van deflatie, in een wereld vol excessieve schuld, nog steeds op de loer ligt, mede dankzij de ontwrichting door baanbrekende technologische veranderingen, zoals electronische handel ('e-commerce'). Een voormalig lid van de Federal Reserve, Kocherlakota, pleit zelfs voor een hervatting van het monetaire stimuleringsprogramma (QE) en een verlaging van de rentestand. Zelfs het voormalige hoofd van de FED, Janet Yellen, hield onlangs de mogelijkheid open voor een rente-daling. De reden is, dat de doeleinden ten aanzien van inflatie en werkgelegenheid nog niet zijn gehaald. Men snakt eenvoudigweg naar een (tijdelijk) zwakkere Dollar om het lot van de Dollarschuldenaren te verlichten en om de markten een hart onder de riem te steken:

https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2019-01-28/the-fed-should-consider-lowering-rates

https://edition.cnn.com/2019/02/06/economy/janet-yellen-fed-rate-cuts/index.html



Chart of the week

(BLACKROCK): De marktverwachting ten aanzien van de rente van de Federal Reserve is flink gedaald en flirt nu met een rente-daling (!). Kort geleden was de algemene mening nog, dat de rente in 2019 viermaal zou worden verhoogd. Die glazen bol van de economische waarzeggers verliest weer geloofwaardigheid!




De FINANCIAL CONDITIONS INDEX , een belangrijke indicator van het beleid van Centrale Banken, laat zien, dat het monetair beleid wat soepeler is geworden, na de 'onverwachte' beursmalaise in 2018. Dit bewijst, dat de Amerikaanse Federal Reserve flexibeler is geworden bij de normalisering van dat beleid, door de monetaire 'verkrapping' te laten afhangen van het financieele en politieke klimaat. Maar veel ruimte voor een ommezwaai is er niet, want de werkloosheid is het laagst in 50 jaar (3.7%) en de Amerikaanse groei is 3.4% op jaarbasis. Die cijfers zouden echter, in de loop van 2019, veel minder gunstig kunnen worden.




U.S. DOLLAR INDEX (DXY)(Per 28 Januari, 2019: 95.76): de waarde van de DOLLAR ten opzichte van een mandje van valuta's (waaronder EURO: 57.6%; YEN (JPY): 13.6%; POND STERLING (GBP): 11.9%; CANADESE DOLLAR (CAD): 9.1%. NIET de Chinese YUAN). De DOLLAR staat, historisch gezien, nog steeds aan de lage kant. Er is een tekort aan Dollars, vooral van Dollars buiten Amerika (Eurodollars), die 90% van de wereldhandel financieren.


The greenback has gained for five-straight sessions since the Fed's dovish tilt

(Bloomberg): Tegen de algemene verwachting in, is de Dollar-index onlangs gestegen, ondanks het feit, dat de Federal Reserve een soepeler monetair beleid scheen te hebben aangekondigd. Zullen bijna alle valuta-experts, die in 2019 een zwakke Dollar voorspellen, weer net zo stomverbaasd zijn over een hogere Dollar als in 2018?

Maar de recente sterkte van de Dollar zette de financieele markten onder druk en een tijdelijke zwakte is nu mogelijk, omdat de afdekking van het Dollarrisico vrij kostbaar is geworden. Vergeet echter niet, dat de meeste wereldschuld in Dollars luidt, wat niets anders is, dan een 'short'-positie op de Dollar. Leningen en obligaties in andere valuta's zijn nu eenmaal veel moeilijker te plaatsen bij het internationale Grote Geld en zijn veel minder verhandelbaar. Verder zullen een record aantal Dollarleningen, in de komende 5 jaar, moeten worden verlengd of afgelost. 




(Bloomberg): 20 jaar EURO! De enorme politieke en economische onzekerheid in Europa is, in de laatste paar maanden, aanzienlijk gestegen. Zelfs Duitsland stevent af op een recessie! Een eventueel Brexit is nog niet ingeprijsd. De positieve algemene mening over de Euro is daarom misplaatst. De Euro lijkt op weg te zijn naar pari of lager. Maar valuta's voorspellen, zeker op korte termijn, blijft altijd een hachelijke zaak.

Het ergste, wat kredietinstellingen, in een Dollarcentrische wereld, kan overkomen is om afgesneden te worden van U.S. Dollar-financieringen en van het Amerikaanse financieele netwerk, wat ABLV bank, AS, in Riga, Litouwen, vorig jaar overkwam, vanwege witwaspraktijken. Die bank is nu in liquidatie. De grootste bank van Denemarken, Danske Bank A/S, is om dezelfde reden nu in opspraak. ING Nederland kwam er, met haar witwas-affaire, in 2018 nog goed vanaf, door de hoogste schikking in Nederland ooit (775 miljoen Euro), te treffen met het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM), waardoor de Amerikaanse SEC haar onderzoek besloot te beeindigen. Wat een opluchting!




In de komende 5 jaar zullen een hele reeks van leningen, voornamelijk in Dollars, moeten worden verlengd of afgelost. Met name de riskante bedrijfsleningen in de Opkomende Landen, die geneigd zullen zijn om ook nog hun eigen valuta tegenover de Dollar te blijven devalueren. Spannende tijden!

Er zijn inderdaad al aanwijzingen, dat de Amerikaanse Federal Reserve het tempo van de rentestijgingen zal verminderen. Voorlopige opschorting, vooral met de 2020 verkiezingen in zicht, lijkt niet ondenkbaar. Bovendien zou de verkleining van het balanstotaal van de opgekochte staats- en hypotheekleningen, niet meer automatisch ('auto-pilot') met $ 50 miljard per maand plaatsvinden. Deze verkleining, van 23% van het Amerikaanse Bruto Nationaal Product in 2017 naar 17% in 2018, was alleen al gelijkwaardig aan een rentestijging van 1%.

Toch zal deze verkleining van de balans, van $ 4000 miljard naar uiteindelijk ongeveer $ 1000 miljard, met onderbrekingen, verder gaan, ookal zal dit proces veel langer in beslag nemen dan eerst verwacht. Dat betekent, dat deze monetaire 'verkrapping' nog grotendeels voor ons ligt. Dit is dus het tegenovergestelde van 'monetaire verruiming' (QE) of 'easy money'!

Maar de volledige terugkeer van de 'Put' van de Federal Reserve, waarbij de prijzen van activa worden losgekoppeld van de fundamentele gang van zaken, lijkt onwaarschijnlijk. In plaats daarvan, kan men echter wel meer flexibiliteit in het monetair 'verkrappings'-beleid verwachten. Het regelmatige Amerikaanse politieke spel van gedeeltelijke stillegging van het overheidsapparaat ('shutdown') kon trouwens ook niet worden genegeerd. 

Maar bij de volgende crisis (tussen 2020 en 2025?) zou natuurlijk alles snel veranderen. De rente zou weer instorten en zou, voor het eerst in Amerika, negatief kunnen worden, net zoals in Zwitserland, Zweden, Japan en de Eurozone, wat onlangs is gesuggereerd door de San Francisco FED (zie hieronder). Zo'n ongewone stap, zou, volgens hun model (!), het economisch herstel ten goede komen. Net zoals dodelijke namaakpillen voor angststoornis. Waanzin. Eenmaal verslaafd en een financieele systeemcrisis is een kwestie van tijd. En natuurlijk is er een kanttekening om zich in te dekken tegen mogelijk onheil: 'these estimates are only as good as the model'! Een monetair beleid met negatieve rente is zonder meer een teken van totale wanhoop en kon alleen door overgeschoolde kamergeleerden worden bedacht. Maar hieruit blijkt weer eens, dat de obligatiemarkt de allerbeste barometer is voor de gezondheid van de economie. Als de rente daalt, nul of negatief wordt, bereid je dan voor op zware tijden!

https://www.frbsf.org/economic-research/publications/economic-letter/2019/february/how-much-could-negative-rates-have-helped-recovery/




(BLOOMBERG): De verkleining van de balans van de FED (Quantitative Tightening - QT) is echt PAS BEGONNEN. Er is nog een lange weg te gaan! It ain't over till the FAT LADY sings! (Kate Smith placht de 'Star Spangled Banner' te zingen aan het eind van American Football in de jaren '50. Pas dan eindigde het spel.)

Verder is het duidelijk, dat de ECB, gedwongen door de huidige Europese economische afkoeling, van plan is om de eerste rentestijging uit te stellen van Maart, 2019 tot tenminste 2020. De ECB is wijs geworden, na de voorbarige rentestijging van 10 jaar geleden, die haar destijds zo in verlegenheid bracht. Bovendien werpt de onzekerheid van Brexit haar schaduw vooruit. Om het eeuwige Europese bankprobleem het hoofd te kunnen bieden, moet de ECB echter ook nog een nieuwe vorm van TLTRO (targeted long-term refinancing operation) introduceren.  Dit is nodig om het bankwezen uit de brand te helpen met hun financieringskosten als de vorige TLTRO's, die dienden om kredietverstrekking te stimuleren aan Europese huishoudens en het bedrijfsleven, aflopen. De ECB heeft net aangekondigd, dat er een gevoeligheidsanalyse voor Europese banken op stapel staat in verband met een eventuele liquiditeitscrisis, zoals in 2008. Europese banken zijn nog teveel afhankelijk van Dollarfinancieringen.

Maar Italie is warempel net, voor de zoveelste keer, in een recessie beland, en de rust in de Italiaanse obligatiemarkt lijkt weer voorbij. Meer dan 425 miljard Euro aan Italiaanse staatsobligaties, van in totaal 1.500 miljard Euro, is in handen van niet-Italiaanse financieele instellingen. 



(Bloomberg): Het gaat weer helemaal mis met de Italiaanse obligatie-markt. Waar is het brandblusapparaat van de ECB? (Hoger rendement betekent waardedaling).

Wat nu, terwijl de ECB nog een beleid voert van negatieve rente? Men kan de onvrede in dat land niet genoeg onderschatten. Het land, nog steeds gevangen in het korset van de Eurozone, kan geen kant op. Mocht Italie ooit een parallelvaluta introduceren of een wanhopige ECB ooit de handdoek in de ring gooien en beginnen met 'echt helikoptergeld', dan zou de Eurozone dat niet kunnen overleven. Duitsland zal de kans op een herhaling van hun hyperinflatie, tot elke prijs, proberen te voorkomen en het land is, zelfs na bijna 100 jaar, nooit bevrijd van die bezetenheid.



De stijging van belastingen, als percentage van de economie, is zonder meer de hoofdoorzaak van de tegenvallende economische ontwikkeling in vele landen. De recente forse daling van de Amerikaanse belastingen zal later een geniale meesterzet blijken te zijn geweest: het internationale kapitaal zal zich, in een onzekere wereld, nog meer tot Amerika aangetrokken voelen.

Ook de People's Bank of China (PBOC) heeft onlangs haar monetaire liquiditeitsinjecties hervat om de behoorlijke kredietschaarste van 2018 te verlichten. Maar China is vastbesloten om de schuldgroei te vertragen. Daar is echter nog niets van terecht gekomen. Meer dan $ 3000 miljard van haar schuld kampt met ernstige problemen (Clearwater Capital). Er zijn nu vele Private Equity firma's, die zich als aasgieren storten op schuldpapier van noodlijdende Chinese bedrijven, terwijl het aantal Chinese faillissementen nog nooit zo hoog is geweest. Shenzhen heeft onlangs de eerste faillissementsrechtbank in China opgericht.

De Bank of Japan (BOJ) blijft voorlopig hoofdzakelijk vasthouden aan een superstimuleringsbeleid (Qualitative and Quantitative Easing -- QQE) met negatieve rente en de beheersing van de rendementscurve. De Japanse Yen zou anders teveel worden opgewaardeerd, omdat Japan een crediteurland is. Maar zelfs Japan vertoont nu 'ontwenningsverschijnselen' bij haar stimuleringsverslaving:



Zelfs de Bank of Japan (BOJ) schijnt gemengde signalen te geven, dat inkrimping van haar balans niet meer taboe is!

Dus ookal laat 2018 een slechte nasmaak achter voor beleggers, moet men toch rekening houden met een tijdelijk fors koersherstel in 2019, indien de Centrale Banken de teugels van hun strakker monetair beleid wat laten vieren. In 2020 zijn de Amerikaanse Presidentsverkiezingen. De grote verkoopdruk in 2018, werd vooral veroorzaakt, doordat beleggers, na tegenvallende resultaten, omvangrijke terugbetaling opeisten ('redemptions') bij beleggingsfondsen. Alleen al 500 Hedgefunds sloten, aan het eind van vorig jaar, de deuren. Er was sprake van massale gedongen afbouw van effectenkrediet. Tegelijkertijd zijn de markten veel moeilijker verhandelbaar dan vroeger, omdat financieele instellingen tegenwoordig heel weinig effecten op de boeken hebben staan en dus uitsluitend kunnen optreden als intermediair. 





(NORTHMAN TRADER)(STOCKCHARTS)(SPX): Of is de schrik alweer voorbij, nu FED-voorzitter Powell 'overstag' lijkt te zijn gegaan? Het koersherstel is bemoedigend, maar de technische schade aan de markt van de grote uitverkoop moet niet onderschat worden en de Amerikaanse economie is nu aan het eind van haar cyclus. Bovendien tonen dalende obligatie-rendementen en de aanhoudende kwetsbaarheid in grondstoffenprijzen aan, dat de reflatie-maatregelen nog weinig indruk maken op de markten. Men is duidelijk nog bezorgd over de afzwakkende wereldeconomie. De huidige deflatoire krachten zijn nog heel sterk en het technische plaatje voor aandelen ziet er nog niet goed uit.




(Wigglesworth/Twitter)(President Donald J. Trump): Even een grapje ertussendoor glippen!


short-takes-jan-30-2019-1-eem-3-t.png

(S&P 500 index: SPX): na de slechtste December-maand en de beste Januari-maand in vele decennia, rijst de vraag of 'het leed is geleden'. In ieder geval is het technische plaatje verbeterd, maar de SPX kan nog stuiten op de weerstand van de 200-dagenlijn, die boven de markt hangt. De lucht lijkt nog niet geklaard. Historisch gezien, is de kans op een verder koersherstel, met genoeg tijd, zeker mogelijk, vooral als er een lange onderbreking komt in de monetaire 'verkrapping'.





(BILELLO)(NASDAQ 100)(QQQ): De NASDAQ 100 index, inclusief vele technologie-aandelen, is sinds Kerstmis met 19% gestegen, waardoor het 200-daags gemiddelde lijkt te zijn doorbroken naar boven. Een indrukwekkende prestatie, omdat het verlies van de rampenmaand December momenteel lijkt te zijn weggewerkt.

Toch moet men niet uit het oog verliezen, dat Centrale Banken, omwille van hun geloofwaardigheid, niet zomaar overstag kunnen gaan en een andere koers gaan varen, die erg afwijkt van de normalisering van hun monetair beleid. In tegenstelling tot de algemene verwachting, lijkt het monetair 'verkrappings-'beleid, met rentestijging en vermindering van de stijging (ECB), of ronduit een vermindering (FED) van hun balans, onder druk van de Bank of International Settlements (BIS), de 'baas' van de Centrale Banken, wel degelijk gewoon door te gaan in Amerika, Groot-Brittannie, Canada, Zweden en de Eurozone, zij het in verschillend tempo. Dit beleid is echt pas begonnen! 

De Bank of England (BOE) bijvoorbeeld, is, ondanks de onzekerheid van Brexit, geconfronteerd met een Britse werkgelegenheid van degenen, tussen 16 en 64 jaar, die het hoogst is in 48 jaar. De recente jaarlijkse loonstijging bedroeg 3.4%. Dus weinig ruimte voor een soepel monetair beleid! Dat betekent, dat vele 'spook'-ondernemingen ('zombies'), die overeind bleven door dat beleid, op de tocht zullen komen te staan. Tegelijkertijd zullen de financieele en onroerend goed sectoren een stap terug moeten doen, waardoor overigens de vermogensongelijkheid, de oorsprong van populisme, wat zal afnemen.

Dit alles neemt niet weg, dat de economische groei, met name in China, voorlopig blijft verzwakken, ondanks het zoveelste stimuleringsprogramma. Deze ontwikkeling, naast een reeks andere onzekerheden, weegt wellicht veel zwaarder dan de, relatief bescheiden normalisering van het monetair beleid. Zelfs als het handelsconflict tussen Amerika en China enigszins zou worden bijgelegd, biedt dat maar weinig soelaas. Er is immers sprake van een nieuw soort 'koude oorlog', waarbij nationale veiligheid (cyberspionage) steeds belangrijker wordt en de globalisering opnieuw onder de loep wordt genomen. Daarom is voorzichtigheid geboden, want het zou wel eens veel langer kunnen duren, voordat het Grote Geld, in een tijd van grote economische onzekerheid, weer de richting opzoekt van riskante activa. Hier vindt een kentering plaats ('game changer')! Opvallend is, dat de vraag naar relatief risicoloze activa, zoals Amerikaanse Treasuries, bijzonder sterk blijft, ondanks het massieve aanbod door de toenemende Amerikaanse begrotingstekorten.

In 2018, verdubbelde (!) de Amerikaanse overheid liefst de uitgifte van Treasuries, maar de waardering van de Bloomberg Barclays U.S. Treasury Total Return Index steeg toch met 0.86%! Het Grote Geld is juist bezig om zich af te wenden van riskante activa, zoals aandelen, omdat de fundamentele vooruitzichten steeds meer verslechteren. De primaire reserve-valuta van de wereld is de Dollar, met een aandeel van 61.9% tegenover 20.5% voor de Euro. Dat alleen al is een enorme steun in de rug voor langere Treasuries, wat voortdurend wordt onderschat. Maar dat betekent wel, dat de pessimisten, die 'short' langere Treasuries zijn gegaan, speculerend op een waardedaling, weer ongelijk lijken te krijgen, want de trend van de 38-jarige rendementsdaling, met een dienovereenkomstige waardestijging, blijft in tact. 

Deze trend is nog lang niet voorbij, integendeel. Bij de volgende Amerikaanse crisis zullen die rendementen negatief  kunnen worden, vanwege het gebrek aan veilige havens. Inmiddels zijn de rendementen van de 10-jarige Duitse Bunds, van de 10-jarige Nederlandse staatslening, en van de 10-jarige Zwitserse staatsobligatie, in het afgelopen jaar, met respectievelijk 67.41%, 53.73% en 381% ingestort, met een dienovereenkomstige waardestijging! Overigens komt deze neergaande trend overeen met dat van de 10-jarige Japanse staatsobligatie (JGB), die (weer) negatief (!) is en het Westen gewoonlijk 15 jaar vooruit is. Maar de verhandelbaarheid van al die staatsobligaties, zelfs Duitse Bunds, is veel minder dan die van Treasuries.

Het belang van niet-Amerikanen in Treasuries is al jaren aan het dalen, vanwege hun eigen specifieke kwesties, maar de Amerikanen en Amerikaanse instellingen zelf zijn ruimschoots aan de koopkant, want hun belangen zijn het laagst in 30 jaar. Amerikanen zelf keren zich juist af van riskante activa. En dat alles in een tijd, dat de Federal Reserve ook nog Treasuries verkoopt, als onderdeel van haar balansverkleining (QT)! Alle eeuwige Treasury-haters zijn helemaal verbijsterd. Een wereldmacht als Amerika gaat echt NOOIT failliet, maar grote en kleine bedrijven gaan wel regelmatig failliet. Hoeveel topbedrijven zijn er in de afgelopen decennia, totaal onverwacht, niet met de noorderzon verdwenen?

Na de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020, kan men echter, zeker als President Trump wordt herkozen, een drastische ingreep verwachten in de Amerikaanse staatsschuld. Die staatsschuld van $ 22000 miljard kan waarschijnlijk niet direct uit de weg worden geruimd, zoals hij regelmatig beloofd heeft, maar er staat wel iets te gebeuren: over zo'n 5 jaar wordt Amerika geconfronteerd met rente-betalingen op de staatsschuld, die hoger uitkomen dan de defensie-uitgaven. Die rente-betalingen zijn nu al hoger dan de Medicare en Medicaid overheidsvergoedingen.



(Congressional Budget Office - CBO): De Amerikaanse staatsschuld als percentage van de totale economie (Bruto Nationaal Product - BNP) is nu boven de 100%, net zo hoog als na de Tweede Wereldoorlog. De ENIGE manier om dit weer recht te trekken, net zoals 75 jaar geleden, is een pijnlijke bestedingsbeperking. Reken maar, dat Amerika er niet voor zal terugdeinzen, om, in de komende 5 jaar, in te grijpen, voordat het te laat is. Dat is hun mentaliteit. Overigens zijn er nog 7 andere landen met een veel ernstigere situatie, exclusief China, waarvan men slechts kan vermoeden hoe hoog de tijdbom van schuld is, omdat het een 'gesloten' land is.

https://learn.stashinvest.com/10-countries-with-largest-national-debt-to-gdp

Als geopolitieke spanningen zich verder zouden toespitsen, dan moet men echt niet uitsluiten, dat Amerika de belangen in Treasuries van China, ter waarde van $ 1000 miljard, 'bevriest'. Een 'oorlogsdaad'? Rusland ziet die bui al aankomen en heeft haar bescheiden belang in Treasuries onlangs grotendeels van de hand gedaan. Voor ingewijden is het trouwens een hardnekkige mythe, dat Treasuries dienen ter financiering van de staatshuishouding. In een systeem met zwevende wisselkoersen en een eigen muntstelsel, is de financiering uitsluitend afkomstig van de Centrale Bank zelf. Staatsobligaties zijn een barometer, maar niet onontbeerlijk. Dat is natuurlijk anders in de Eurozone, waar de nationale munten, maar niet de nationale banken, zijn afgeschaft. Daarom zijn de besparingen van China, via Treasuries, geen financieringsinstrument voor Amerika. Ondanks de mening, met alle respect, van Stephen Roach en Andy Xie, mijn knappere ex-collega's bij Morgan Stanley.

Als China, van de ene op de andere dag toch zou besluiten om haar Treasuries te verkopen, zou de Federal Reserve dat, heel gemakkelijk, kunnen overnemen. Maar misschien wordt het spel dan hard tegen hard ('playing hardball') en weigert Amerika voorlopig uit te betalen. (In 1971 zei John Connally, de toenmalige Amerikaanse minister van financieen, tijdens de G-10 vergadering in Rome: 'the Dollar is our currency, but your problem'.)






De neergaande trend in rendementen van kwaliteitsobligaties, met hun dienovereenkomstige waardestijging, blijft de beste indicator van de komende structurele stagnatie in de economie. Geweldig voor obligaties, maar pijnlijk voor riskante activa, zoals aandelen, grondstoffen en onroerend goed. Het rendement van de 10-jarige Japanse staatsobligatie (JGB) is sinds 2004 inmiddels gedaald van 1.36% naar MINUS(!) 0.02% in Februari, 2019. De JGB's hebben in de laatste 29 jaar, in tegenstelling tot de algemene verwachting, alle andere Japanse beleggingscategorieen verslagen, wat waardestijging betreft! Japan is een crediteurland, waardoor de Yen en de JGB's, ondanks de hoge schuld van Japan, erg in trek blijven.

Er is nu eenmaal, in een wereld van excessieve liquiditeit van duizenden miljarden, die door de Centrale Banken, in de laatste 10 jaar, in het leven zijn geroepen, een schrijnend tekort aan veilige, relatief risicoloze, obligaties, wat nog veel ernstiger wordt, zodra straks vele zwakke bedrijven en landen failliet gaan. De goede voorspellende waarde van eersteklas kwaliteitsobligaties is dus opnieuw bevestigd. Aandelen, grondstoffen en onroerend goed zijn, historisch gezien, veel minder betrouwbaar en hebben het veel vaker bij het verkeerde eind. Die zijn dan ook, vooral aan het einde van een economische cyclus, in veel 'zwakkere handen' en hebben bovendien natuurlijk geen afloopdatum, met de belofte van 100% uitbetaling van de hoofdsom, zoals kwaliteitsobligaties. Goede speurders in de financieele wereld, houden het , na 10 jaar van kunstmatig feest, met monetaire geldinjecties, een onnatuurlijke rentestand, en met omvangrijke kredietverlening zonder discipline, even voor gezien. 

De komende recessie zou wel eens veel ernstiger kunnen zijn dan verwacht, vanwege toenemend protectionisme en nationalisme, gevolgd door een langdurige IJSTIJD (Edwards - SocGen). DAT is de enige ECHTE klimaatverandering, waarin men zal moeten gaan geloven! Elke inflatie, die overigens luidkeels zal worden verkondigd door de economische waarzeggers, zal steeds weer van voorbijgaande aard blijken te zijn. Deflatie en een lange periode van soberheid en spaarzaamheid (vergrijzing!) staan voor de deur. Daarom zou de 30-jarige Amerikaanse Treasury, in de komende 5 tot 10 jaar, de beste belegging kunnen worden, net zoals de langere Japanse staatsobligaties (JGB's) in de afgelopen 29 jaar. Het technisch plaatje van de 30-jarige Treasury lijkt op dat van een groei-aandeel!


10-year Yield (Log Scale)



Het 10-jarig Treasury-rendement op logarithmische schaal. De 38-jarige neergaande trend in rednement blijft in tact, met een dienovereenkomstige waardestijging, tegen de algemene verwachting in. Inflatie en economische groei blijken structureel steeds veel lager dan verwacht.




(KIMBLE): De dalende trend in rendementen van Treasuries, met dienovereenkomstige waardestijging, is hier duidelijk te zien. Nu de economische groei verder afzwakt, lijkt deze dalende trend, sinds 1981 (!), volledig in tact. The best is still to come!



Let op: de algemene mening is nog steeds, dat de rendementen van staatsobligaties van de ontwikkelde landen alleen maar kunnen stijgen, met een dienovereenkomstige waardedaling. Maar men verliest uit het oog, dat in een wereld met excessieve schuld en hoge begrotingstekorten, economische groei en inflatie het juist steeds meer laten afweten. Kijk de geschiedenis er maar op na! De theorie van Keynes, tijdens de economische depressie van de jaren '30, is allang achterhaald, omdat de huidige economische situatie daarmee niet kan worden vergeleken. Elke volgende geldinjectie wordt nu steeds minder effectief, vanwege de wet van verminderde meeropbrengst ('the law of diminishing returns') en heeft, op een gegeven moment, een averechts effect. Daarom is een NEGATIEF RENDEMENT  ook te verwachten bij AMERIKAANSE TREASURIES, zodra de volgende economische crisis plaatsvindt. Wat wordt dat een klapper!

Ook DALIO van BRIDGEWATER, het grootste hedge fund ter wereld, is heel erg bezorgd over de volgende crisis:

https://www.cnbc.com/2019/01/22/bridgewaters-dalio-the-next-economic-downturn-worries-me-the-most.html?__source=newsletter%7Cmorningsquawk


Geleidelijk aan wordt het de wereld duidelijk, dat de overgang van China van fabricage naar consumptie en diensten, met de daaropvolgende lagere economische groei, niet pijnloos zal verlopen. Zo'n overgang is elders, historisch gezien, altijd gepaard gegaan met een crisis. Het land is immers opgescheept met enorme overcapaciteit, excessieve schuld en inefficiente staatsbedrijven, die een lager rendement behalen dan hun financieringskosten.  Om een crisis te voorkomen, zal de Chinese Yuan, die onlangs de hoogste stand tegenover de Dollar bereikte in 6 maanden, fors moeten worden gedevalueerd en zullen de kapitaalcontroles moeten worden opgeheven. De tweede economie van de wereld, met een valuta, die slechts bij 5% van de handelstransacties in de wereld een rol speelt, zal niet aan deze maatregelen kunnen ontkomen. Zal de rest van de wereld dan ook devalueren? Zal de wereld, net zoals in 1929 - 1939, haar toevlucht nemen tot kapitaalcontroles en handelstarieven?

China zal deze nachtmerrie zo lang mogelijk proberen uit te stellen. Want andere Aziatische landen zouden natuurlijk aan zo'n devaluatie meedoen. Dat zou een enorme deflatieschok toebrengen aan Europa en Amerika, waardoor wereldwijd protectionisme weer hoogtij zou vieren. De controle verliezen over haar stabiliteit, zal China tot elke prijs proberen te voorkomen. Het is een gesloten staatskapitalistisch model, dat echter geen tekenen vertoont van meer flexibiliteit, maar daardoor juist op een crisis afstevent. Men kan terugdenken aan de donkere dagen van de jaren '30, toen de Amerikaanse Dollar en het Britse Pond Sterling, gedurende een periode van 4 jaar, met 40% devalueerden, in een tijd, dat de totale export in de wereld slechts 8% bedroeg van de totale wereldeconomie. Tegenwoordig is dat liefst 25%! Kan men zich de economische TSUNAMI voorstellen, als zo'n scenario ooit zou worden herhaald? Dan is alles inderdaad terug bij af.

Bovendien blijken de Chinese stimuleringsmaatregelen van de laatste 20 jaar, tegenwoordig veel minder effectief te zijn, nu de economische groei, aan de marge, niet meer uitsluitend door de overheid wordt bepaald, maar door consumptie en diensten. Dus een zachte landing wordt nu een hele uitdaging. De stedelijke middenklasse is in China, naar schatting, zo groot als de gehele bevolking van de Verenigde Staten (360 miljoen van een bevolking van 1.4 miljard), terwijl het inkomen, per hoofd der bevolking, snel gestegen is. Maar de waardering (koers/winst verhouding) van de Shanghai Shenzhen CSI 300 Index is in de laatste 3 jaar meer dan gehalveerd. Dus lokale beleggers zien de bui allang aankomen.







De groei van de wereldhandel, als percentage van de wereldeconomie, stagneert al enige jaren. Dat komt ook, omdat de wereld gedwongen wordt om de tering naar de nering te zetten. Dit is het einde van de na-oorlogse superkredietcyclus. Vooral Europa, met name Duitsland en Nederland, is erg afhankelijk van het wel en wee van de wereldhandel (25% + van het BNP).


De Purchasing Manager's Index (PMI), een indicator van o.a. orders en productie, toont aan, dat de wereldeconomie al enige tijd kampt met groeiproblemen.




(BDI): De internationale scheepvaarttarieven blijven maar dalen. Geen bemoedigend teken!

Vergeet verder ook niet, dat het Westen straks de handen vol heeft, zodra globalisering, die vooral de fabrieksarbeiders trof, zich zou ontwikkelen tot 'globotics', waardoor de dienstensector kan worden uitbesteed, mede dankzij robotics en kunstmatige intelligentie (AI). Dat zou de ontwikkelde middenklasse van accountants, artsen en advocaten kunnen treffen! Zie het boek: THE GLOBOTICS UPHEAVAL (Richard Baldwin). Maar deze razendsnelle ontwikkeling zal in de komende decennia, na een overgangsperiode, toch kunnen bijdragen tot een aanzienlijke vergroting van de wereldeconomie (McKinsey), met de gebruikelijke winnaars en verliezers:

https://www.mckinsey.com/featured-insights/innovation-and-growth/navigating-a-world-of-disruption





The diagram above is a hypothetical illustration of the business cycle. There is not always a chronological, linear progression among the phases of the business cycle, and there have been cycles when the economy has skipped a phase or retraced an earlier one.* A growth recession is a significant decline in activity relative to a country's long-term economic potential. We use the "growth cycle" definition for most developing economies such as China because they tend to exhibit strong trend performance driven by rapid factor accumulation and increases in productivity, and the deviation from the trend tends to matter most for asset returns. We use the classic definition of recession, involving an outright contraction in economic activity, for developed economies. Source: Fidelity Investments (AART), as of Dec. 31, 2018.

(FIDELITY): De glijbaan naar de onvermijdelijke inkrimping van de economie is, voor de belangrijkste landen, nu overduidelijk. 

Deflatie en recessie werpen hun schaduw in de wereld ver vooruit. Daarom is de crisis in onroerend goed pas begonnen. Vooral de bubbels in Nederland en Duitsland zijn de volgende domino's, die omvallen. Elke onroerend goed markt is natuurlijk verschillend, maar geen markt is een eiland. De wereldwijde malaise in onroerend goed-prijzen en verkopen, sinds de hoogtepunten, enkele jaren geleden, breidt zich nu zienderogen uit. De ene na de andere oververhitte onroerend goed markt legt het loodje, verkopen vallen terug naar een niveau van 10 jaar geleden en dramatische afschrijvingen in de waarderingen, zijn, na deze excessieve overwaardering, nu onontkoombaar, vooral in de grote wereldsteden. Om nog maar te zwijgen over de crisis in de winkelcentra, vanwege de ontwikkeling in e-commerce! Talloze winkelcentra in Amerika en Groot-Brittannie worden al afgebroken.



(WOLFSTREET): Is de Amerikaanse onroerend goedmarkt in een vrije val?

De negatieve stemming voor riskante activa werd allang bevestigd door de hardnekkige daling van de grondstoffenprijzen, vooral van de belangrijke olieprijs, tegen de algemene verwachting in. Deze daling is al honderden jaren aan de gang, met de nodige onderbrekingen. Elk 'tekort' aan grondstoffen is tijdelijk, ondanks de groeiende wereldbevolking, omdat zoiets op den duur altijd leidt tot overproductie. Daarom is elke belegging in grondstoffen bezaaid met voetangels en klemmen. Men kan nooit te lang blijven zitten.


CRB Commodity Index
(TRADINGECONOMICS): CRB COMMODITY INDEX (2011 - 2019). Van 370 in April, 2011 naar 184 in Januari, 2019.



(GOLD TELEGRAPH): Centrale Banken hebben in 2018 het meeste Goud gekocht sinds 1971. Wat kennelijk goed is voor Centrale Banken, zou ook goed moeten zijn voor andere beleggers, die het geduld kunnen opbrengen. Het is een belegging met een lange adem, zonder inkomsten, maar wel met opslagkosten. Goud kan worden beschouwd als het 'echte' geld. Dat is door de mens, door de eeuwen heen, nu eenmaal bepaald. Bij de volgende crisis in 'fiat'-geld (geld zonder enige binding met iets tastbaars), kan men verwachten, dat de rol van Goud veel belangrijker wordt, omdat het vertrouwen geniet in de gehele wereld. Vergeet de Speciale Trekkingsrechten (SDR's) van het IMF. Dat zal nooit geld kunnen worden. Het zijn journaalposten in hun grootboek.

GOUD doet het, in de laatste paar maanden, een stuk beter, na 10 jaar van relatief matige belangstelling. Toch moet de definitieve doorbraak naar boven nog plaatsvinden. Natuurlijk zijn talloze Centrale Banken aan de koopkant, maar men moet niet vergeten, dat vele landen, in deze tijd van geopolitieke spanningen, nog steeds 'onderbelegd' zijn in Goud. Rusland en China, bijvoorbeeld, hebben, ondanks de forse uitbreiding van hun Goudreserves naar 17% respectievelijk 3%, als percentage van hun totale deviezenreserves, nog aanzienlijk minder dan Amerika (75%), Duitsland (69%), Italie (68%), Frankrijk (66%), Nederland (64%) en Portugal (62%).

Maar aangezien Goudbezit vaak een staatsgeheim is, moet men de officieele cijfers met een korreltje zout nemen, vooral die van China en Rusland. Hun belang in Goud wordt waarschijnlijk enorm onderschat. 

https://www.statista.com/statistics/216086/gold-reserve-percentage-in-central-banks-worldwide/


Bereiden die landen zich voor op een 'hete' oorlog? Rusland was in 1998 in een financieele crisis zonder weerga, met een rente van liefst 150%, om kapitaalvlucht tegen te gaan. Maar er is in de laatste paar jaar een strikte bestedingsbeperking, zelfs in defensie-uitgaven, doorgevoerd, met als gevolg een opmerkelijk begrotingsoverschot, onder leiding van de 'voormalige' leden van de geheime dienst (KGB). Voormalige leden van een geheime dienst, net zoals van andere geheime gezelligheidsverenigingen, bestaan natuurlijk niet. Eens lid, altijd lid. Deze heren hebben het uiteenvallen van de Sovjet-Unie nooit geaccepteerd en willen niets liever dan de klok terugdraaien.

Hoewel Belgie en Luxemburg zichzelf neutraal verklaarden, toen de Eerste Wereldoorlog in 1914 uitbrak, werden die landen toch door Duitsland overrompeld, vanwege hun strategische betekenis. Maar er bestond een 'geheim' verdrag met Groot-Brittannie, waardoor de wereldoorlog een feit werd. Tegenwoordig bestaan er, zonder twijfel, 'geheime' (NATO)-verdragen met de Baltische Staten en Taiwan, waardoor de kans op een Derde Wereldoorlog met Rusland en China en hun autocratische regiems, niet moet worden onderschat. Alles hangt af van een eventuele misrekening van de bedoelingen van de betrokken partijen. Doodeng! 

Is het daarom verrassend, dat de top 0.001%, met hun luxe jachten, gewoon al voorbereid is om het anker te lichten, zodra ook die superstorm zichtbaar wordt? De duurste heeft kennelijk een duizelingwekkende $ 4.5 miljard (!) gekost:

https://ceoworld.biz/2018/12/31/best-luxury-yachts-for-2019/





(STOCKCHARTS): De GOUD-ETF (GLD) komt tot leven. Het technische plaatje van de Goudprijs en van de Goudmijnaandelen lijkt veel gunstiger te zijn geworden, in ieder geval voor de korte termijn. De vraag blijft of de tijd al rijp genoeg is voor de voortzetting van een structurele opgaande trend in een tijd van monetaire 'verkrapping' en van steeds lagere inflatie dan verwacht. De neergaande trend, sinds 2011, is in ieder geval al heel lang aan de gang, dus bijkopen, als verzekering, niet als belegging, kan geen kwaad. Men moet echter bereid zijn om een eventuele toekomstige 'capitulatie' in deze sector te accepteren, met een nog veel lagere prijs, als de schuldenbom zou ontploffen en wereldwijde deflatie, zoals in de jaren 1929 tot 1939, zou toeslaan. Want dan is opeens alles te koop, vooral wat geen inkomsten oplevert. Goud heeft geen dividend, wat, in het geval van de meeste aandelen, vaak de helft bepaalt van het totale rendement over een bepaald aantal jaren.





(STOCKCHARTS): Men zou zich kunnen afvragen, waarom de doorbraak van de Goudprijs naar boven zolang op zich laat wachten, ondanks de schijnbare monetaire ommezwaai van de Centrale Banken. Kan het zijn, omdat de inflatie-verwachtingen van de markt ('inflation swaps') onlangs weer zijn ingestort?






Na de meedogenloze superstorm, moet men zich geen illusie maken over zogenaamd heilige huisjes, zoals het eigendomsrecht. Dat eigendomsrecht zal in de meeste landen op losse schroeven komen te staan, behalve misschien in 'veilige havens', zoals Noord-Amerika, Australie, Nieuw Zeeland, Zwitserland en wellicht Groot-Brittannie. Het is echter naief om te veronderstellen, dat eigendomsrecht het overleeft in het grootste gedeelte van Europa.

Men moet in Europa nu verwachten, dat extreem rechtse en linkse populistische bewegingen, tegelijk met de Groene partijen, een flinke opmars door blijven maken. Het politieke midden is uitgehold. Het woedende volk komt, met de hooivorken, op de financieele en economische elite af. Maar dat betekent wel, dat men economische groei in Europa voorlopig helemaal kan vergeten, want die nieuwe bewegingen zijn uitsluitend geinteresseerd in de verdeling van de bestaande koek. Groei is immers milieu-onvriendelijk. Verder wordt de top 5% vogelvrij. Torenhoge belastingen en confiskeringen komen eraan. 

Misschien wordt Groot-Brittannie, als Brexit ooit nog doorgang vindt, de lachende derde! Londen, als financieel centrum, heeft weinig te vrezen, want het Grote Geld en het financieele talent zullen de overstap naar het vaste land van Europa, in welk scenario ook, uiteindelijk niet wagen. Hoogstens kan New York als een echte concurrent worden beschouwd.


MEDEDELING: Het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten van lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! U bent van harte welkom. Uw lidmaatschap geeft recht op persoonlijk advies, regelmatige Pamfletten, lunches, borrels en belangrijke artikelen.


BESTEL NU! DE SCHMULL-BELEGGINGSSUGGESTIES (EERSTE KWARTAAL 2019).
(Nederlands/Engels) Met 10 FAVORIETE Suggesties (inclusief Charts) plus EXTRA Suggesties voor de langere termijn op het gebied van Amerikaanse TREASURIES, DOLLAR, GRONDSTOFFEN en GOUD (19 bladzijden). KOSTEN: 10 Euro (of $ 11.00). GRATIS VOOR LEDEN VAN HET BLOG. Overboeking via ABNAMRO,(IBAN): NL07ABNA0413515508 t.n.v. D.H.SCHMULL of via de Donatieknop (PayPal)(dhriks@aol.com) op het Blog. Gaarne uw e-mail-adres vermelden voor de toezending van de PDF!

Probeer ook te komen naar de RIVA-lunch en/of Borrel op Vrijdag, 15 Maart a.s. (zie hiernaast)! Het is weer zover om van gedachten te wisselen over de komende systeemcrisis. Sluit de ogen niet, want er is veel te verliezen, na de grootste kunstmatige economische opgang ooit.


DIEDERIK SCHMULL                       7  Februari, 2019      Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.



dinsdag 27 november 2018

GEEF DE SCHULD MAAR AAN DE DOOS VAN PANDORA




GEEF DE SCHULD MAAR AAN DE DOOS VAN PANDORA


De vrouw Pandora kreeg in de Griekse mythologie een eigenschap, die geen enkele sterveling had: nieuwsgierigheid. Nieuwsgierigheid naar de inhoud van een doos, waarin alle onheil van de mensheid zat opgesloten. Maar nieuwsgierigheid is moeilijk te bedwingen en de doos bleef natuurlijk niet dicht. Dat was het einde van het kommerloze bestaan van de mensheid. Alleen de hoop op iets anders kon nog in de doos bewaard blijven.

Nieuwsgierigheid kan de mens vaak noodlottig worden. De huidige communicatie-revolutie van internet en sociale media heeft van de wereld een dorp gemaakt, waardoor men zijn neus steekt in andermans zaken en zich te weinig concentreert op de eigen situatie. De eigen situatie uit het oog verliezen is heel belabberd. Het leven is toch al zo kort, ondanks de steeds langere gemiddelde levensverwachting van tegenwoordig.

Niemand zal tegenspoed bespaard blijven. Daarom is een obsessie om eventuele tegenspoed het hoofd te bieden, de enige juiste strategie, die de beste nachtrust verschaft. Zo'n strategie is niet tijdsgebonden. Beter te vroeg dan te laat. Maar die strategie is vaak het tegenovergestelde van wat de algemene mening is, met name van deskundigen, hooggeplaatsten en reguliere media.

De beleggingen bij uitstek voor de langere termijn, vooral voor het Grote Geld, blijven de 30-jarige Amerikaanse Treasury, de NUL-coupon daarop (STRIP), en kasgeld in Amerikaanse Dollars. Er bestaat een record aantal 'short'-posities in deze beleggingscategorieen van beleggers, die erop rekenen, dat een waardedaling daarvan onvermijdelijk is. Maar dit zal totaal onjuist blijken!

In werkelijkheid is er sprake van een toenemende kans op deflatie en recessie voor de wereldeconomie, inclusief de Amerikaanse. De wereldschuld heeft bijna overal een extreme hoogte bereikt, waardoor economische groei, inclusief de Amerikaanse, structureel steeds meer aan kracht verliest, ondanks tijdelijke oplevingen. De gemiddelde economische groei van elke periode van 5 jaar, in de laatste 60 jaar, is steeds verminderd. Een harde landing is uiteindelijk onontkoombaar.

Bij de volgende harde landing zullen Goud en het Eigen Huis niet onberoerd blijven. Bij elke crisis moet de waarde van beiden het weer ontgelden, maar er zijn beleggingscategorieen, die toch een plaats verdienen in een vermogen, ongeacht de prijs. De mens heeft, door de eeuwen heen, bepaald, dat Fysiek Goud beschouwd kan worden als het 'echte' geld. Maar men moet de officieele marktprijs kunnen negeren en een onverhoopte prijsdaling van 50% op de koop toe kunnen nemen. Ook het Eigen Huis (met eigen grond, geen erfpacht), mits hypotheekvrij, is een noodzakelijk onderdeel van een vermogensstrategie. Versnelde aflossing van een eventuele hypotheek is een eerste vereiste in de komende periode van deflatie. Want dan kan men tegen een 'stootje' en voorkomt men 'onder water' te geraken, waarbij de hypotheek hoger is dan de verkoopwaarde.


(Wellens - FTM, 17 November, 2018): EIGEN HUIS, EEN PLEKJE ONDER WATER

https://www.ftm.nl/artikelen/aflossingsvrije-hypotheek?share=1

Sinds 1981, is het rendement van de 30-jarige Treasury gedaald van 15.21% naar 3.32% (26 November, 2018), met een dienovereenkomstige waardestijging. Het laagste rendement ooit (2.11%) was in Juli, 2016. Is deze 37-jarige neergaande trend in rendement nu definitief voorbij? Zullen inflatie en economische groei nu echt kunnen worden opgevijzeld? Zal de omloopsnelheid van het geld, een voorwaarde voor structurele inflatie, zich eindelijk kunnen herstellen vanaf een 60-jarig laagtepunt? Dat is een illusie in een tijd van wereldwijde overcapaciteit, excessieve schuld en toenemende vergrijzing. Hogere wereldschuld zet steeds minder zoden aan de dijk, wordt steeds minder productief en drukt daarom de omloopsnelheid van het geld in de gehele wereld voortdurend naar beneden. De groei van de totale geldhoeveelheid (M2) is overal in een scherp neergaande trend, inclusief in China.

Daarom is het rendement van de 30-jarige Treasury, in de komende jaren, met onderbrekingen, op weg naar 1.50% of lager, een daling van liefst nog eens 50%, met een dienovereenkomstige waardestijging. Het huidige rendement van 3.32% zal later heel royaal blijken in het huidige, structureel deflatoire, klimaat.

United States 30 Year Bond Yield


United States 30 Year Bond Yield
Het rendement van de 30-jarige Amerikaanse Treasury in de laatste paar jaar en in de afgelopen 37 jaar (Tradingeconomics.com)(26 November, 2018). Na een financieele crisis, zoals die van 2008, is het te verwachten, dat het rendement van langere staatsobligaties veel langer blijft dalen dan algemeen verwacht. Het rendement van Japanse staatsobligaties ('JGB's') is al 29 jaar, na de paniek van 1989, in een dalende trend. Elke 'short'-speculatie op een eventuele stijging van dat rendement is vergeefs gebleken (vandaar de term: 'widowmaker'), ookal omdat de Bank of Japan, met haar oneindige middelen, massaal aan de koopkant bleef. Niemand kan het opnemen tegen een Centrale Bank.




Vergeet vooral niet, dat de vergrijzing in de ontwikkelde landen zich in de komende 10 jaar VERSNELT. Dat is heel deflatoir, want 50-plussers dragen steeds minder bij aan consumentenbestedingen, welke 70% uitmaken van een typische ontwikkelde economie. Japan is, in dat opzicht, ons 15 jaar vooruit.


(GURUFOCUS.COM): Bij een normale RENDEMENTSCURVE is het rendement van Treasuries met langere looptijden altijd hoger dan die met kortere looptijden, vanwege het verschil in risico. Maar als de rendementscurve afvlakt, waarbij het rendement van lange en korte looptijden niet veel meer verschilt, of zelfs wordt omgekeerd ('inverted'), waarbij het rendement van lange looptijden beneden die van korte looptijden terecht komt, dan kan dat een waarschuwingssignaal betekenen voor economische activiteit. Want dan wordt bankkrediet schaarser. Banken verdienen immers hun geld door 'kort' te lenen en 'lang' uit te lenen. Het is raadzaam om dit in de gaten te houden. In 2008 werd de omgekeerde rentecurve door de Federal Reserve weggewuifd, net voordat Lehman Brothers failliet ging en net voordat de Grote Financieele Crisis uitbrak. Het is nu een kwestie van tijd, voordat de huidige rendementscurve 'omgekeerd' wordt.




(BLOOMBERG): Let op de recente instorting van de olieprijs (blauw), met als voornaamste oorzaak de achteruitgang van de vraag uit China, de grootste olie-importeur ter wereld. Er is nu grote kans, dat het rendement van de 30-jarige Treasury zal dalen, als gevolg van veel lagere economische groei en inflatie in de gehele wereld in 2019.




(BLOOMBERG): Het rendement van de 10-jarige Amerikaanse Treasury lijkt een technisch patroon te vertonen van een 'dubbele top'. Dat kan heel positief worden voor de waardering daarvan in 2019.


Amerikaanse Treasuries, die het noodzakelijke onderpand vormen voor het internationale Dollarcentrisch kredietsysteem, zijn de enige veilige haven bij uitstek voor het Grote Geld, vooral vanwege de verhandelbaarheid vergeleken met enig ander papier. De enige andere vergelijkbare alternatieven zijn de 30-jarige Duitse staatslening ('Bund'), met een rendement van nauwelijks 1.01%, en de 30-jarige Nederlandse staatslening, met een rendement van amper 1.08% (26 November, 2018). Maar die staatsobligaties zitten gevangen in de Eurozone, een onvolmaakte monetaire unie, die aan een infuus ligt van de ECB, die 80% van alle veilige Europese staatsobligaties in handen heeft. Bovendien wordt de Duitse staatsschuld al jarenlang verminderd. De beperkte beschikbaarheid van veilige Europese staatsobligaties is een van de redenen, waarom de Euro, als reserve-valuta, met haar onzekere vooruitzichten, geleidelijk wegkwijnt, van 28% in 2012 naar 19.91% in 2018.

Een land met een belangrijke reserve-valuta, zoals Amerika met de Dollar (63.79% van de internationale reserves), moet bereid zijn om een tekort op de lopende rekening te accepteren, omdat de rest van de wereld voortdurend behoefte heeft aan Dollars. Om de economische groei op gang te houden, moeten er voldoende Dollars voorhanden zijn voor rente en aflossing van de wereldschuld, die voornamelijk uit Dollars bestaat. Maar 'Bundesrepublik Europa', met het gigantische Duitse en Nederlandse overschot, kan en wil hieraan niet voldoen. Overigens zijn de 19 lidstaten van de Eurozone, sinds het begin daarvan in 1999, nooit serieus van plan geweest om hun fiscale soevereiniteit op te geven en een verregaande integratie door te voeren. Of zou de invoering van een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor elkaars schulden ('debt mutualisation') kunnen worden afgedwongen, zodra de Eurozone (weer) dreigt uiteen te vallen in de volgende crisis? Dat zou het bestaan van de Euro misschien met 10 jaar kunnen verlengen.


Euro Dollar Exchange Rate - EUR/USD


EURO/USD (1.13)  (Tradingeconomics.com): Pariteit (1.00) heeft in de komende 6 maanden grote kans. De Dollar stijgt meestal, als economische groei en inflatie in de wereld tegenvallen, want dan zoekt het Grote Geld de Dollar als veilige haven op. De olieprijs en de Baltic Dry Index (BDI) zijn onlangs beiden met respectievelijk 26% en 45% gedaald, terwijl de zogenaamde Amerikaanse 'Break-evens', een maatstaf voor inflatoire verwachtingen, verder zijn ingezakt. Bovendien is de verzwakking van de Chinese Renminbi (RMB) heel deflatoir voor de rest van de wereld.

De weg met de minste weerstand voor Amerika is om haar schuldprobleem op te lossen met hogere inflatie en een lagere Dollar. Maar in structureel deflatoire tijden is dat vechten tegen de bierkaai. Toen de bubbel in Japan barstte in 1989, na een 300% stijging in landprijzen en beurskoersen, heeft een extreem soepel monetair beleid, in de laatste decennia, milde structurele deflatie en voortgaande vergrijzing niet kunnen voorkomen.

Voorlopig is het monetaire beleid van de Amerikaanse Federal Reserve 'verkrappend', met 8 rentestijgingen sinds 2015, een mogelijke rentestijging in December, 2018, en wellicht nog enkele rentestijgingen in 2019. Tegelijkertijd zijn de bankreserves ingekrompen met zo'n $ 1000 miljard, waardoor de Dollarliquiditeit, het aantal Dollars voorhanden, in de laatste 3 jaar zelfs negatief is geweest. Tussen 2009 en 2014, was er sprake van een Dollarliquiditeitsstijging van 20%. Natuurlijk is te verwachten, dat de monetaire teugels wat worden gevierd, naarmate de Presidentsverkiezingen van 2020 naderbij komen.




De GESCHATTE AMERIKAANSE NEUTRALE RENTESTAND ('Neutral rate'), waarbij de economie 'evenwichtig' zou kunnen groeien, is nog niet bereikt, maar het komt wel in de buurt.

Sources: BlackRock Investment Institute, with data from the Federal Reserve, NBER and Thomson Reuters, November 2018. Notes: The Fed policy rate refers to the federal funds rate, the central bank’s short-term interest rate target. The estimates for the current and long-term neutral rates are calculated using an econometric model following a July 2018 ECB working paper The natural rate of interest and the financial cycle.





(Bank of America Merrill Lynch)(Bloomberg): na elke cyclus van monetaire 'verkrapping', hoopt de Federal Reserve over voldoende munitie te beschikken om de volgende recessie te bestrijden. Zowel de ECB als de Bank of Japan, zijn, tot nu toe, nog niet in staat gebleken om zich op de volgende recessie voor te bereiden. Hun monetaire narcose is nog in volle gang en wordt misschien zelfs uitgebreid. De pijn van een monetair ontwenningsprogramma ('detox') is voorlopig uitgesteld. Niemand weet hoe dat eindigt, maar een harde landing ligt in het verschiet. Zonder 'detox', is er later geen evenwichtig herstel.

Ondertussen is de beurs geen optelsom, die uiteindelijk op nul uitkomt ('zero-sum game'). Er is, tot dusver in 2018, sprake geweest van massale kapitaalvernietiging. De totale beurswaarde van de 60 belangrijkste aandelenbeurzen, die van 2009 tot Januari, 2018, was gestegen van $ 30.000 miljard naar $ 90,000 miljard, is in de afgelopen 11 maanden met $ 15.000 miljard afgenomen. Het is verdampt. Zelfs de beurswaarde van Amerikaanse aandelen is in 2018 met 10.5% gedaald, ondanks de miljarden-inkoop van eigen aandelen door het Amerikaanse bedrijfsleven. De ene speculant na de andere delft het onderspit door het torenhoge effectenkrediet ('margin calls').




Bij de S&P 500 index, wordt er een titanenstrijd gevoerd om de opgaande trend in stand te houden.


 (STOCKCHARTS)



(FINVIZ)

S&P 500 index: de legendarische Canadese beurswaarnemer LEON TUY wijst op het recente, technisch zeer positieve, 'omgekeerde' Hoofd en Schouder patroon van de index. Dit zou kunnen duiden op een mogelijk keerpunt in de markten. De markten kunnen nu weer opwaarts krullen, want het BELEGGERSSENTIMENT is nu SUPERNEGATIEF (AAII Investor Sentiment Survey: slechts 30% BULLISH - positief -). Daarom is het risico in de markten scherp verminderd. Er is slechts een tijdelijke correctie geweest, maar DE TOP VAN DE MARKTEN LIGT NOG VOOR ONS. Dus EUFORIE later is NIET UITGESLOTEN. Een herhaling van de 1927 - 1929 hausse lijkt nog steeds WAARSCHIJNLIJK.



(MARKETWATCH): Het verloop van de DOW JONES INDUSTRIALS Index is nog niet definitief bevestigd door het verloop van de DOW JONES TRANSPORTATION Index. Dus volgens de 100 jaar oude DOW THEORY is de 9-jarige opgaande trend van de aandelen-index nog IN TACT. 




(BLOOMBERG): De Amerikaanse technologie-aandelen (Facebook, Apple, Amazon, Netflix, Google-Alphabet), die voornamelijk verantwoordelijk zijn geweest voor de beurshausse, staan flink onder druk, vanwege de kans op meer regulering, hogere belastingen, en zelfs opsplitsing. Een 'drukke sector' ('crowded trade'), waar velen op hetzelfde paard wedden, is altijd oppassen geblazen! Maar op korte termijn is de sector 'uitverkocht' en een stevige opvering is te verwachten.



(BLOOMBERG): De algemene mening in Januari, 2018, van synchrone wereldwijde economische groei, hogere inflatie en stijgende obligatie-rendementen, tegelijk met hogere beurskoersen, vooral voor de Opkomende Landen, en een lagere Dollar, had het weer bij het verkeerde eind. Kasgeld in Dollars was Koning. De overtuiging van de 'kudde' is meestal  zeer riskant! Overigens is diezelfde algemene mening voor 2019 bijna onveranderd! We zullen zien.




(TAI-PAN): Het Hoofd-Schouder patroon van de Duitse DAX-index duidt, technisch gezien, op verdere verzwakking van de Duitse beurskoersen. De Duitse fabricage-index (Manufacturing Purchasing Managers Index - PMI) is onlangs fors getroffen door minder export-orders, vooral naar China.




(TOSTRAMS.nl): De onderkant van het 9-jarig stijgende trendkanaal van de Nederlandse AEX-index lijkt onlangs met succes getest en een uiteindelijke stand van 1.000 is nog steeds mogelijk. Maar de onzekerheid is wel toegenomen.


Het einde van de structurele 10-jarige stijging van de Dollar (sinds 2008) lijkt, in tegenstelling tot de algemene mening, niet in zicht, vooral als de volgende recessie opdoemt. Want dan zal de vlucht in Dollars toenemen, omdat de meeste wereldschuld in Dollars luidt, wat gelijk staat aan een 'short'-positie in Dollars, die gedwongen kan worden ingedekt. De eeuwenlange, structurele daling van de grondstoffenprijzen, inclusief olie, gaat dan vrolijk, met tijdelijke onderbrekingen, veel verder.

Men kan zich gemakkelijk een verdergaande crisis in de Opkomende Markten, met hun excessieve Dollarschuld, voorstellen, tegelijk met een herhaling van een Eurocrisis. Kapitaalcontroles zouden zich weer kunnen uitbreiden. Bovendien heeft President Trump, met zijn beleid van 'America First', ooit beloofd om de Amerikaanse Nationale Schuld van $ 25.000 miljard binnen 8 jaar af te betalen. Zou dat een grapje zijn geweest van de eeuwig onderschatte Trump? Maar dan is de Dollar niet meer te houden, wat waarschijnlijk niet zijn bedoeling is. Toch staat de Dollar nog steeds 30% lager dan in 1985. Dat was het jaar van het 'PLAZA-akkoord', toen de Japanse YEN en de Duitse MARK met harde hand, via valuta-interventies, werden opgewaardeerd.

Men moet even stilstaan bij de mogelijkheid, dat Amerika toch het 'ondenkbare' doet en het roer omgooit om de komende explosie in de staatsschuld van 100% naar 150%, als percentage van de economie, in de komende 30 jaar, te voorkomen. De rest van de wereld heeft meestal geen kaas gegeten van de typische Amerikaanse mentaliteit om een pijnlijke ingreep, uiteindelijk, niet uit de weg te gaan. Denk maar eens aan de 'ondenkbare' rente van 20% in 1981 om de inflatie van destijds in de kiem te smoren, ongeacht de consequenties. ('Let the chips fall where they may').



Steeds meer improductieve schuld, als percentage van de economie, steeds lagere economische groei, steeds lagere inflatie en dus steeds lagere rente: dat is het patroon geweest van de afgelopen decennia. Elk land heeft zijn eigen snelheid, maar de weg naar wereldwijde stagnatie zal uiterst positief blijken voor veilige staatsobligaties, zoals de alom 'gehate' Amerikaanse Treasuries.

De lager dan verwachte wereldgroei is hoofdzakelijk te wijten aan de groeivertraging in China. Een strakker monetair beleid en de uitbreiding van protectionisme spelen ongetwijfeld een belangrijke rol. Maar China is al jarenlang bezig om haar maatschappij om te bouwen van investeringen naar consumentenbestedingen, wat een lagere groei veroorzaakt, vooral in de Opkomende Markten. De met veel poeha gepresenteerde infrastruktuurplannen van 'One Belt, One Road' (OBOR) zouden deze overgang enigszins kunnen compenseren. Maar vooralsnog moeten vele 'witte olifanten' worden gevreesd, waarvoor de gastlanden zullen moeten opdraaien. Verder is er sprake van een kredietbeperking in de financieele sector ('schaduwbanken').


(WOLFE): Hier is duidelijk te zien, dat de Chinese groeivertraging al enige tijd aan de gang is. De fabricage-index (PMI) en de kredietcyclus (Credit impulse) worden naar beneden gedrukt. Zal China de zaak weer aanzwengelen, voordat het 100-jarige bestaan van de Communistische Partij in 2021 plaatsvindt? Zal de handelsruzie met Amerika opeens kunnen worden bijgelegd?


Price of Gold

GOUD: Er is een hardnekkig gevecht gaande om de neergaande trend in de Goudprijs in USD, sinds 2011, om te draaien. Een nieuwe opgaande fase laat nog op zich wachten, ookal omdat de inflatiecijfers overal veel lager zijn dan verwacht en omdat de rente, na inflatie (de 'reeele rente') stijgt, vooral in Amerika. Niemand weet hoeveel Goud echt waard is, ookal omdat het geen inkomsten afwerpt. Maar het is wel heel mooi. Goud moet worden beschouwd als een verzekering tegen het ondenkbare, niet als een belegging. Men moet bereid zijn om een eventuele daling van 50% te accepteren. Praat er nooit over en bewaar het nooit thuis. Uw leven is veel meer waard. Niets is geheim te houden. En als er ooit een 90% belastingheffing zou komen op Goudbezit, indien Goud weer terugkeert in het financieele systeem tijdens de volgende economische depressie, dan is dat niet het einde van de wereld. Vroeger werd Goud herhaaldelijk illegaal verklaard en in beslag genomen door wanhopige regeringen, maar zich daarover zorgen maken heeft geen zin. Dan heeft men pech gehad, net zoals de meeste bezitters van Russische tsaristische staatsobligaties van voor de revolutie van 1918. Pech hoort nu eenmaal bij het leven!

Over PECH gesproken: BITCOIN en andere crypto-valuta's, die eigenlijk geen enkele aandacht zouden mogen verdienen, want die zijn niets anders dan gebakken lucht, krijgen de wind van voren. Ondergetekende heeft daarvoor in het verleden uitgebreid gewaarschuwd. De catastrofe is nog in volle gang. De waarde kan naar NUL, zodra de kopers hiervan wegblijven en de handel komt stil te liggen. Dit lijkt de grootste bubbel en zwendel in de geschiedenis te zijn geweest. Sinds het 4de kwartaal van 2017, is de waarde daarvan 81% ingestort. De vorige correcties in 2011 en 2013 van respectievelijk 92% en 84% vonden plaats, toen de crypto-markt veel kleiner was. De 2072 thans nog overblijvende cryptos (velen zijn reeds ter ziele) hebben in de laatste 11 maanden liefst $ 800 miljard aan 'waarde' verloren:



BITCOIN: De illusie van een veilige haven.





(BLOOMBERG): Logarithmische chart van BITCOIN: een dramatische doorbraak naar beneden. Volgend steunniveau: $ 200.- ?

DIGITALE VALUTA's van Centrale Banken worden nu weliswaar overwogen om betalingen in kasgeld verder tegen te gaan, maar die hebben NIETS te maken met crypto-valuta's, noch met blockchain. Die 'CBDC's zouden de crypto-valuta's de definitieve genadeslag toebrengen.

(Roubini): https://www.project-syndicate.org/commentary/central-banks-take-over-digital-payments-no-cryptocurrencies-by-nouriel-roubini-2018-11

MEDEDELING: Het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten van lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! U bent van harte welkom. Uw lidmaatschap geeft recht op persoonlijk advies, regelmatige Pamfletten, lunches, borrels en belangrijke artikelen.


DIEDERIK SCHMULL      27 November, 2018        Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.