Translate

woensdag 15 augustus 2018

NACHTMERRIE


NACHTMERRIE

Wie is niet van schrik verstijfd? Badend in het zweet is de wereld wakker geworden van een akelige droom over de vermeende normalisering van de rentetarieven. Sinds enige tijd, 'verkrappen' Centrale Banken, in meerdere of mindere mate, hun monetair beleid onder druk van de Bank of International Settlements (BIS) te Basel. Dit oppermachtige financieele instituut, dat aan de touwtjes trekt bij Centrale Banken in 60 landen, die 95% van de wereldeconomie uitmaken, heeft duidelijk te kennen gegeven, dat de tijd van 'gemakkelijk en goedkoop' geld eindelijk moet veranderen. Na 10 jaar van extreme monetaire stimulering, staat de geloofwaardigheid van het geldsysteem immers op het spel. Welke stappen moeten nu worden gezet om de daaropvolgende, voor ingewijden niet onverwachte, 'volmaakte storm' door te komen?

U.S. DOLLAR-INDEX (DXY): EEN ANGSTAANJAGEND PATROON, DAT ZOU DUIDEN OP EEN KOMEND DOLLAR-TEKORT?



De U.S. DOLLAR-INDEX (DXY) is de waarde van de Dollar ten opzichte van een mandje buitenlandse valuta's van de voornaamste Amerikaanse handelspartners, zonder de Chinese Yuan. Een hogere Dollar is extra pijnlijk voor de financieele markten, omdat de meeste wereldschuld in Dollars luidt. De reden daarvoor is, dat het plaatsen van Dollar-obligaties op de internationale kapitaalmarkt veel gemakkelijker is dan obligaties in andere valuta's, vanwege de verhandelbaarheid. De Dollar is sinds de financieele crisis van 2008, met onderbrekingen, in een stijgende lijn. Maar wat nu opvalt is, dat zich een omgekeerde Hoofd-en-Schouder patroon heeft gevormd: dat zou kunnen duiden op een mogelijk gigantische opwaartse doorbraak voor de Dollar net op het moment, dat de 'short-posities', speculerend op een daling, juist het hoogst zijn ooit. Die 'short-posities' zouden gedwongen kunnen worden ingedekt. Tegelijkertijd is een schuld in Dollars hetzelfde als een 'short-positie', waardoor vele schuldenaren in Dollars onder druk komen en wellicht moeten overgaan tot aflossing van hun Dollar-leningen.

ALS DE WERELD-GELDHOEVEELHEID INKRIMPT, ONTSTAAT ER EEN DOLLAR-TEKORT EN IS EEN CRISIS NOOIT VER WEG:


(Chart Gavekal/Macrobond)

Een normalisering van de rentetarieven heeft altijd een pijnlijke periode ingeluid voor de financieele markten. Met name het Europese bankwezen is voor haar financiering voornamelijk aangewezen op Dollar-liquiditeitsswaplijnen met het Amerikaanse bankwezen.

EEN OP HOL GESLAGEN STIJGENDE DOLLAR BIJ DE VOLGENDE EUROCRISIS?



Als de Eurozone ooit opbreekt en het systeem van 'vaste' Europese wisselkoersen binnen de Eurozone zou eindigen, zoals in het verleden bij elk 'vast' wisselkoerssysteem is gebeurd, dan zou de Dollar naar boven knallen.

Als er een crisis losbarst, zijn Amerikaanse Dollars en Amerikaanse staatsleningen ('Treasuries') de vluchthavens bij uitstek voor het Grote Geld, vooral in een tijd van 'America First'. Alle andere valuta's en staatsleningen zijn en blijven voorlopig van veel minder betekenis, omdat het internationale kredietsysteem op de Dollar is gebaseerd. Enige verandering van de Dollar als de voornaamste handels- en reservevaluta (88% respectievelijk 60%) is op korte termijn niet te verwachten, want zo'n omwenteling kan heel lang duren. In de jaren '50, na de Tweede Wereldoorlog, bestond 55% van de internationale deviezenreserves nog uit het Pond Sterling, terwijl de Dollar, sinds 1944, na de Bretton Woods-conferentie, al de voornaamste reservevaluta was geworden. Groot-Brittannie was reeds in 1900 door Amerika voorbijgestreefd als economische macht. Het Pond Sterling is zelfs tegenwoordig nog steeds 4.5% van alle internationale deviezenreserves, gelijk aan dat van de Japanse Yen. De Chinese Renminbi (RMB) is 3%. De Euro is weliswaar 20% en de tweede reservevaluta ter wereld, maar dat is minder dan de 28% van voor de Eurocrisis in 2012.

DALING VAN HET RENDEMENT VAN DE 10-JARIGE AMERIKAANSE TREASURY OP KOMST?



(Chart NAUTILUS)

Opvallend is, dat de 37-jarige daling van het rendement in langere Treasuries, met een dienovereenkomstige waardestijging, nog steeds in tact is. Vooralsnog lijkt de aanval op 3% weer mislukt. Er is nu grote kans, dat het Hoof-en-Schouderpatroon duidt op een mogelijk verdere daling van het rendement, waardoor de waardering zou stijgen. Dit zou tegen alle verwachting in zijn, want de 'short-posities', speculerend op een rendements- en inflatiestijging, zijn het hoogst ooit. Het Slimme Grote Geld houdt kennelijk nu rekening met lagere economische groei en lagere inflatie op langere termijn. Die 'short-posities' zullen waarschijnlijk moeten worden ingedekt, waardoor de waardering van langere Treasuries de pan uit kan rijzen.

Hogere rente leidt tot afkoeling van de economie en mogelijk deflatie, vooral in een tijd van excessieve schuld, met als gevolg nog lagere obligatierendementen voor langere obligaties. De obligatiemarkten hadden allang in de gaten, dat het economische feest sinds 2009 ten einde loopt. Binnen 2 of 3 jaar is een flinke wereldrecessie niet meer te vermijden, ondanks alle pogingen om zoiets te voorkomen. Het rendement van de 10-jarige Treasury daalde in de afgelopen 9 jaar, ondanks dat feest, van 4% naar 2.88%, met een dienovereenkomstige waardestijging, met tussentijdse laagste en hoogste standen van respectievelijk 1.35% en 3.10%.

De 30-jarige Treasury, mijn favoriete belegging voor de komende 5 jaar, heeft een rendement van 3.05%, na even 3.24% te hebben aangetikt op 17 Mei, 2018. Wordt mettertijd, maar misschien wel veel eerder dan men denkt, met onderbrekingen, 2.00% in het vooruitzicht gesteld? Dat zou betekenen, dat een totaalrendement, inclusief coupon, van 25% zou worden behaald en van liefst 33% voor de Nul-coupon (STRIP), de beste belegging sinds 1981, die een gemiddelde jaarlijkse stijging van 17% beleefde in de laatste 37 jaar. Let wel: bijna niemand is het daarmee eens, maar daarom kan het ook zo'n klapper worden.

Vergeet ook nooit, dat men uitsluitend een obligatie koopt, als men gelooft, dat het rendement in de loop van de tijd zal dalen, met een dienovereenkomstige waardestijging. De hoogte van de coupon en de afloopdatum zijn totaal niet relevant. Daling van obligatierendement geschiedt op basis van lagere inflatieverwachtingen op lange termijn, gemeten door de z.g. Break-even Rate:





Maar ook de 2-jarige Treasury met een rendement van 2.62% is niet te versmaden als tijdelijke veilige haven voor parkeergeld. In Europa zijn de rendementen van korte obligaties voornamelijk negatief. De waardering van kortere Treasuries kan negatief worden beinvloed als de Federal Reserve de rentetarieven ('de Federal Funds Rate') blijft verhogen. Daarom moet men blijven zitten tot de afloopdatum als 100% wordt uitgekeerd. Vergeet ook het valutarisico niet, als men dat risico niet afdekt, maar als men een echte wereldburger is, dan denkt men in de valuta, waarin men belegt. Overigens is de Euro, sinds 2008, al 10 jaar in een neergaande trend tegenover Koning Dollar en het ergste komt nog, wat de meeste optimistische deskundigen ook rondbazuinen. De Euro is een valuta zonder land, een keizer zonder kleren.

DE RECENTE DEVALUATIE VAN DE CHINESE RENMINBI:



(Chart Bloomberg)

Een opwaartse doorbraak van de USD/CNY door de 7.00 zou zonder meer wereldschokkend zijn. Houd uw hart maar vast. De laatste devaluatie van de RMB tussen 2014 en 2016 veroorzaakte enorme onrust op de financieele markten en had een ernstige aderlating in de Chinese deviezenreserves tot gevolg vanwege de massale kapitaalvlucht. Zo'n devaluatie zou haar overcapaciteit exporteren naar de rest van de wereld. Overal zouden dan tariefmuren verrijzen om de deflatie buiten de deur te houden. De wereldhandel zou een flinke deuk krijgen.

OPGAANDE TREND IN DE ADVANCE/DECLINE LIJN (VERHOUDING STIJGERS/DALERS) VAN DE S&P 500 INDEX IS NOG IN TACT



(Chart Marketinandout.com)

DE WERELDBEURZEN HEBBEN IN 2018 EEN CONSOLIDATIE ACHTER DE RUG, MAAR DE 9-JARIGE OPWAARTSE TREND ZOU WEER KUNNEN HERVAT



(Chart Bloomberg)

Ondanks alle kopzorgen over de markten tot dusver in 2018, lijkt de opgaande trend in de Advance/Decline lijn, of de verhouding van stijgers/dalers, van de Amerikaanse S&P 500 index in tact. Dat is hoopgevend. Maar dat is overigens voor vele andere markten niet meer het geval.

Men moet er rekening mee houden, dat men van hogerhand erop uit is om de beurskoersen eerst verder omhoog te jagen, voordat de onvermijdelijke val volgt. Misschien worden de handels-ruzies opeens bijgelegd, wordt de rentestijging onderbroken of gestaakt, gaan de aandeleninkoopprogramma's van bedrijven naar een historisch hoogtepunt (zie hieronder), blijft het aantal van beursgenoteerde aandelen verder dalen (meer dan gehalveerd in de laatste 22 jaar vanwege o.a. de wilde fusie-rage) en besluiten de Centrale Banken om de monetaire teugels weer wat te laten vieren met de zoveelste kwantitatieve verruiming (QE).

Misschien kan Turkije (bevolking: 81 miljoen) rekenen op een financieele reddingsactie van de EU en Amerika, want vooral de Europese banken staan door de Turkse verplichtingen weer op de tocht en de Amerikaanse belangen bij Turkse leningen zijn niet onaanzienlijk. Verder staan 2.5 miljoen Syrische vluchtelingen in Turkije te trappelen om de beloofde landen van de EU binnen te treden en Turkije is, onofficieel, 1 van de 5 Nato-landen met tientallen kernwapens, weliswaar onder Amerikaans 'beheer', maar toch echt eng.

STEEDS MINDER AANDELEN OP DE BEURS DOOR DE AANDELENINKOOPPROGRAMMA'S VAN BEDRIJVEN


(Chart Bernstein, Bloomberg, Datastream)

De grootste kopers van aandelen waren in de laatste jaren de bedrijven zelf, vanwege hun aandeleninkoopprogramma's, die in 2018, dankzij belastingverlagingen en repatrieeringen van Amerikaanse winsten van het buitenland, lijken te exploderen.

Misschien breidt het populisme zich uit, waardoor budgettaire bezuinigingen op de achtergrond geraken en de economie tijdelijk kan worden aangezwengeld. Misschien moeten de extra liquiditeiten van tientallen duizend miljarden, die in de laatste 9 jaar door de Centrale Banken in het leven zijn geroepen, toch nog ergens naar toe. Misschien worden de belastingverlagingen en dereguleringen uitgebreid en blijven de bedrijfswinsten al of niet door middel van financieele engineering, indrukwekkend. Misschien kan het Grote Publiek, dat nog niet echt in een juichstemming verkeert, ervan worden overtuigd, dat er een Nieuw Tijdperk ('New Era') voor de deur staat, met de ene technologische en bio-technologische doorbraak na de andere, net zoals in de jaren '20 met de radio, TV, telecommunicate en autosector, net voor de Grote Economische Depressie van de jaren '30.

Of als klap op de vuurpijl: misschien proberen Centrale Banken, nooit wars van extreme experimenten, om bij de volgende deflatie-dreiging kasgeld aan stukken te scheuren, tegelijk met een forse negatieve rente (zie hieronder). Ja, dan lijkt het net alsof het beste nog moet komen en wil Jan en Alleman, de 'man in the street', vooral die boot niet missen. Zoiets kan de grootste beurshausse aller tijden nog ontketenen, met daarna de grootste financieele Crash sinds mensenheugenis.



De markten staan trouwens vaak los van de werkelijke gang van zaken. De beurscrash van October 1929 vond bijvoorbeeld 2 maanden later plaats dan het officieele begin van de Grote Depressie. Maar talloze landen verkeerden allang in een soort deflatie sinds 1922, na de enorme klap in grondstoffenprijzen als gevolg van de rentestijging van de Federal Reserve tussen 1919 en 1920 van 4.75% naar 7.00%. Die rentestijging vond plaats als antwoord op een vermeende inflatiestijging na het einde van de Eerste Wereldoorlog. Maar die rente van 7.00% was wel de hoogst rente ooit, afgezien van de jaren '70 - begin jaren '80.

Er was daarom sprake van extreme deflatie van 1920 tot 1921, met een daling van de beurskoersen van zo'n 47%. De Amerikaanse groothandelsprijzen daalden met ruim 36% en de industrieele productie met ruim 30%. De auto-productie ging toen in een jaar met 60% omlaag. Maar na de eerste tekenen van opluchting, beleefde Amerika, bijna als enige land, een tijdelijke illusie van welvaart tijdens de jaren '20 ('the roaring twenties') en steeg de Dow Jones aandelenindex toch met 500% tussen 1920 en 1929. De echte reden voor die waanzinnige beurshausse kwam van hogerhand: de extra monetaire stimulering van de Federal Reserve vanaf 1927 (de befaamde 'Coup de Whiskey' van Benjamin Strong, President van de New Yorkse FED).

DE AMERIKAANSE BEDRIJFSSCHULD ALS PERCENTAGE VAN DE ECONOMIE IS IN DE STRATOSFEER:

(Chart EVERCORE)

Is er een crisis op komst in bedrijfsobligaties van lagere kwaliteit ('rommelobligaties')?

Bomen groeien toch niet zomaar in de hemel? Alles in de natuur en in het leven is toch cyclisch? De huidige gigantische kredietcyclus, waarbij de wereldschuld in amper 10 jaar verdubbelde (McKinsey) en veel meer steeg dan de groei van de wereldeconomie, is in de laatste fase beland. Maar die laatste fase is daarom zo gevaarlijk, omdat het argeloze publiek nog kan zorgen voor een spectaculaire periode van extreme speculatie in activa. Dit stadium van 'blow off' is vaak het koortsachtige einde, na langdurig en frustrerend bergbeklimmen ('climbing a wall of worry'), voordat de onvermijdelijke val plaatsvindt. De meeste klimmers, die meedoen aan zo'n tijdelijke top met hun onwerkelijk optimisme, omdat zij denken, dat het beste nog moet komen, kunnen het daarna niet meer navertellen, omdat zij volgeladen zijn met schuld en alles verliezen.

Als bepaalde activa, zoals aandelen, zonder vele onderbrekingen, maar blijven stijgen, dan beginnen beleggers te geloven, dat deze ontwikkeling nooit zal ophouden. Zo ontstaan pieken en dalen ('Boom-Bust'), want de irrationele juichstemming verdwijnt, zodra de nuchtere feiten duidelijker worden. Maar er zijn talloze aanwijzingen, waarom met name de Amerikaanse beurshausse, sinds 2009, nog niet voorbij is, ondanks de tegenwind tot dusver in 2018. De onvermijdelijke economische depressie, die geduldig zijn opwachting maakt, na het einde van deze historische kredietcyclus, lijkt eerst te worden voorafgegaan door een ware beurs-manie, vergelijkbaar met 1929, omdat het Grote Geld, dat nu nog volbelegd is, dan de winsten kan binnenhalen.

Op 4 Maart, 1929, enkele maanden voor de Crash, vond de inauguratie plaats van President Herbert Hoover ('welvaart staat straks voor de deur' - 'prosperity is around the corner'), geen politicus, maar ook een zakenman, zoals President Trump nu. Hij kreeg destijds, vrij onterecht, de schuld van de daaropvolgende Crash (1929 - 1932: de Dow Jones Index stond na 714 dagen 89.2% lager) en de economische depressie van de jaren '30. Overal verrezen sloppenwijken ('shantytowns'), die Hoovervilles werden genoemd. Zal het huidige aantal daklozen in Amerika (554,000 mensen op een bevolking van 326 miljoen) bij de volgende crisis uitgroeien tot Trumpvilles? Laten we vurig hopen van niet!

http://thedataface.com/2018/01/public-health/american-homelessness

De Grote Financieele Crisis van 2008 - 2009 had kunnen ontaarden in een echte werelddepressie. De toenmalige beleidsmakers lieten Lehman Brothers, met 26,000 werknemers en een geschiedenis van 158 jaar, failliet gaan. Naar nu blijkt, had de firma in 2008 wel degelijk voldoende onderpand en een tijdelijke redding zou hoogstens $ 20 miljard hebben gekost. Maar toen deze grote firma onderging, brak de hel los. Uiteindelijk zagen de Centrale Banken zich gedwongen om zo'n $ 20.000 miljard tevoorschijn te toveren om te voorkomen, dat het financieele systeem zou kapseizen.

Opvallend is, dat deze ernstige beleidsfout voorkomen had kunnen worden, als men lering had getrokken uit de ineenstorting van het Amerikaanse en Europese banksysteem tijdens de jaren '30. Tussen 1929 en 1933 sloten 9,755 Amerikaanse banken hun deuren door 'bank runs', omdat er nog geen depositogarantiestelsel bestond. Het reeele Bruto Nationaal Product kromp in met 27% en een gruwelijke deflatie van liefst 26% greep om zich heen. Dat kwam, omdat de Amerikaanse Federal Reserve destijds met handen en voeten gebonden was aan het internationale systeem van 'vaste' wisselkoersen en de Goudstandaard. Maar tegenwoordig bestaat dat strakke financieele korset niet meer en kunnen Centrale Banken de geldhoeveelheid in stand houden en het bankwezen overeind houden.

De reden, dat het 9 jaar geleden weer bijna misging, was een menselijke beleidsfout, waarbij het Amerikaanse Ministerie van Financieen zich bemoeide met beslissingen, die in feite door de Federal Reserve hadden moeten worden genomen. Gelukkig had de Federal Reserve de bevoegdheid, wat pas echt van kracht werd na de Tweede Wereldoorlog, om de geldhoeveelheid op peil te houden.

Dus een economische werelddepressie is niet meer 'onvermijdelijk'? Was dat maar zo! Helaas maakt de natuur zelf wel schoon schip, of door nieuwe beleidsfouten of door het plotselinge algehele verlies van vertrouwen. Anders leefden we allang in een wereld met eeuwige welvaart.

Sommige speculanten, zoals Joseph Kennedy Sr,. Bernard Baruch en John Raskob, verkochten vaak 'veel te vroeg' tijdens de beurshausse van 1927 - 1929 en hen bleef daardoor veel ellende bespaard. De legendarische belegger Irving Kahn, die in 2015 op 109-jarige leeftijd overleed, verdubbelde zijn geld tijdens de Crash van 1929 - 1932 door 'short' te gaan, speculerend op een daling. Hij was echter voornamelijk een koper van aandelen, beneden de intrinsieke waarde ('value investing'), net zoals Warren Buffett. Beiden waren volgelingen van Professor Benjamin Graham ('The Intelligent Investor', 1949).

De meest bekende speculant destijds was Jesse Livermore, die tijdens de Crash van 1907 en van 1929, respectievelijk $ 3 miljoen en $ 100 miljoen ($ 1.5 miljard in het geld van vandaag) verdiende door zijn 'short-posities'. Toch verloor hij beide fortuinen weer en kwam in 1940 aan een tragisch einde, net zoals de 4 vorige echtgenoten van zijn vrouw ('de zwarte weduwe').

Ook soms geplaagd door de blauwe duivels ('singing the Blues')? Voordat de muzieksoort 'Blues' ruim honderd jaar geleden opgang maakte, bestond de term al eeuwen. Blauw was de kleur van de duivel. Als hij in de buurt was, gaven kaarsen een blauwe gloed af, zo werd beweerd. Als de mens terneergeslagen is, dan is hij al gauw geneigd om anderen de schuld tegeven en niet zichzelf. Toch is de sleutel tot zelfbevrijding gelegen in het in eigen hand nemen van zijn eigen emotionele toestand. Dat betekent in de beleggingswereld om niet te worden meegesleept door kuddegeest en tijdig, en vaak veel te vroeg, voorbereid te zijn op het ondenkbare. Men moet dan bereid zijn om de spot van anderen niet te vrezen. Helaas zal niemand tijdens het leven, het ondenkbare bespaard blijven.

Meer dan ooit is het daarom nu zaak om te luisteren naar 'oude rotten in het vak', zoals Bob Farrell (ex- Merrill Lynch in de jaren '50), die kan bogen op een 50-jarige ervaring in Wall Street. Hij heeft 10 wijze stellingen voor beleggers (geillustreerd):

http://realinvestmentadvice.com/bob-farrells-illustrated-10-investment-rules/

MEDEDELING: het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten van lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! U bent van harte welkom bij de club. Uw lidmaatschap geeft recht op persoonlijk advies, regelmatige Pamfletten, lunches, borrels en belangrijke artikelen. Sinds kort krijgt u maandelijks als lid de 5 TIPS VAN RIK, die ook afzonderlijk kunnen worden besteld (zie hiernaast).

DIEDERIK SCHMULL          15 Augustus, 2018     Westcliff-On-Sea, ESSEX, UK

===


dinsdag 5 juni 2018

DE ACHTBAAN VAN HELIKOPTERGELD


DE ACHTBAAN VAN HELIKOPTERGELD

Een rit in een razendsnelle achtbaan is veel te kort. Hoogstens enkele minuten! Men is echter dol op de adrenalinekick door de steile hellingen en de scherpe bochten. Een achtbaan behoort het publiek de stuipen op het lijf te jagen, voordat de rit tot een abrupt einde komt. Een rit in een achtbaan is vergelijkbaar met het onorthodoxe monetaire stimuleringsbeleid van 'kwantitatieve verruiming' ('quantitative easing' - QE) van de Centrale Banken, die de waarderingen van activa, zoals aandelen, obligaties en onroerend goed, op spectaculaire wijze, de hoogte in stuwde. Om duizelig van te worden! Maar die achtbaan duurt nu al 9 jaar en is nog, min of meer, in volle gang.

Men zou bijna geloven, dat er aan het monetaire pretpark nooit een einde kon komen. Maar in 2018 is men voorlopig uit die droom wakker geschud, doordat Centrale Banken te kennen hebben gegeven, dat de monetaire teugels toch echt strakker zullen moeten worden aangetrokken. Daarom is het dit jaar, tot nu toe, veel moeilijker geweest om 'gemakkelijk' geld te verdienen. In 2019 zou de wereldwijde liquiditeitscreatie (QE) van de vier belangrijkste Centrale Banken zelfs negatief kunnen worden! Of zal dat voorbarig blijken te zijn? Opeens is de crisis in Italie uit de lucht komen vallen.

 

De rendementen van Treasuries, de Amerikaanse staatsleningen, gingen, tot ieders verbazing, weer bergafwaarts, waardoor de waarderingen stegen, ondanks het 50-jarig (!) laagtepunt in de Amerikaanse werkloosheid (Trump: 'jobs, jobs, jobs!'). Zullen de Centrale Banken, met name de ECB, hun monetaire beleid weer moeten versoepelen, zodra de Eurocrisis zich uitbreidt of een belangrijke bank in moeilijkheden geraakt of de Opkomende Markten om hulp roepen of de voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, Jerome Powell, een telefoontje krijgt van President Trump?

(StLouisFED)(The Daily Shot/SOBER LOOK): de opgekochte activa op de balans van de Federal Reserve worden sinds 2015 afgebouwd. Hoe lang nog?



Mocht de monetaire 'verkrapping' leiden tot onrust in de financieele markten of zelfs tot een recessie, dan gaat het roer weer om en wordt de monetaire achtbaan verlengd. Wow! Het lijkt wel of we in een science fiction film leven. Centrale Banken, met name de ECB, de Bank of Japan en de Zwitserse Nationale Bank, hebben nu pas goed de smaak te pakken gekregen van de ultieme monetaire achtbaan: het toekomstige onorthodoxe monetaire beleid zou wel eens alle vorige 'kwantitatieve verruimingen' in de schaduw kunnen stellen. Maar dan gaan alle remmen los! Dat zou het huidige financieele en politieke systeem aan het wankelen brengen.

Tot overmaat van ramp, zijn de Bank of International Settlements te Basel (BIS) en vele Centrale Banken, waaronder de ECB, nu bezig om de uitgifte van hun eigen digitale valuta ('Central Bank Digital Currency' - CBDC) te bestuderen. Monetaire stimulering zou daarna mogelijk zijn zonder de bemiddelende rol van het bankwezen. Die rol bestaat nu uit een ruil ('asset swap') van 'illiquide' activa, meestal staatsobligaties, tegen 'geld uit het niets' van de Centrale Banken. Dus 'kwantitatieve verruiming' (QE) staat niet gelijk met 'gelddrukken', wat hieronder weer eens uit de doeken wordt gedaan:

https://www.cnbc.com/id/100760150

Zonder het bankwezen als tussenschakel, zou dat een eerste stap zijn naar echt helikoptergeld ('gelddrukken'), wat in de ontwikkelde landen trouwens nog wettelijk verboden is. Want dat zou kunnen leiden tot de grootste vlucht uit geld ooit, maar ook tot de grootste beurshausse aller tijden: 1929 in het kwadraat! Het zou niets anders zijn dan olie op het vuur gooien, omdat de wereld sinds 2009 al overspoeld is met een ongelofelijke excessieve geldmassa van QE. Geld zou dan pas goed op weg zijn om een 'hete aardappel' te worden. Geld moet ergens naar toe, als er 'teveel' van is, net zoals het water van een verschrikkelijke Tsunami. Iedereen, met enkele activa, wordt dan straks miljonair. Loonslaven worden straatarm en moeten rondkomen van ruilhandel.

https://bankunderground.co.uk/2018/05/30/would-a-central-bank-digital-currency-disrupt-monetary-policy/

En dit is uiteindelijk het gevolg van echt helikoptergeld ('money for the people') in Venezuela (per 1 Juni, 2018): een inflatie van 30,817%, op jaarbasis (nieuw hoogtepunt). Een gierende achtbaan met dodelijke afloop:




Lees ook het fascinerende verhaal van John Law er maar op na, die in de 18de eeuw een manier had bedacht om Frankrijk te behoeden voor het faillissement. Het gehele land werd een tijdje door hem op sleeptouw genomen, totdat de bubbel barstte:

https://moneyweek.com/john-law-the-gambler-who-broke-france-58412/

Tegelijkertijd worden de Europese Unie en de Eurozone met de dag kwetsbaarder. Maar alle laden zullen worden opengetrokken om de droom van dit onwaarschijnlijke politieke project, van totaal verschillende culturen, overeind te houden, inclusief 'geld uit het niets' zonder een Asset Swap. Bye, Bye Euro! Euroland is geen land, geen 'melting pot', met eenzelfde cultuur, solidariteit en taal, zoals Amerika, en zal dat ook nooit worden.

Inmiddels heeft Duitsland, samen met Nederland, Finland en Oostenrtijk, een kolossaal handelsoverschot met de rest van Europa en de Eurozone. Dit werd o.a. in de hand gewerkt door het monsterlijke en onbetaalbare leverancierskrediet ('vendor financing'), via voornamelijk Europese banken, om de zwakkere lidstaten ertoe te verleiden om op de pof te blijven kopen.

De 19 lidstaten van de Eurozone voeren nog steeds hun eigen fiscaal en begrotingsbeleid. Dat komt, omdat het wantrouwen tussen de lidstaten onderling, nooit is verdwenen. Integendeel. Grotere centralisatie van de EU ('ever closer Union', zoals dat in de EU-verdragen verankerd is), met als doel een Verenigde Staten van Europa is verder weg dan ooit, wat onlangs ook is toegegeven door de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker:

https://www.ft.com/content/630c5b6c-fe87-11e6-96f8-3700c5664d30

Volgens de laatste cijfers van Eurostat, is de economische groei in Europa tot nu toe in 2018 vreselijk teleurstellend geweest, nadat 2017 een positieve verrassing had laten zien. Tegelijkertijd wordt Iran door Amerika stevig aangepakt met nog strengere sancties, wat de Europese handel met Iran, ter waarde van tientallen miljarden en welke in 2017 met 53% was gestegen, op de tocht zet. De meeste Europese bedrijven kunnen zich niet veroorloven om Amerika in het harnas te jagen en willen de forse belastingverlagingen van Trump niet mislopen (alleen al 5,000 bedrijven in Duitsland). Daarnaast is er al sprake van een handelsruzie met Amerika, die zich zelfs zou kunnen uitbreiden tot de invoer van Duitse autos, ter waarde van miljarden. Overigens steekt het probleem van de gigantische Deutsche Bank, dat al 80% is gekelderd sinds 2010, ook weer de kop op. De Economic Surprise Index van Citigroup, welke de economische cijfers vergelijkt met de verwachtingen daarvan, is nu positief voor Amerika, maar negatief voor Europa. Hieruit blijkt, hoe machteloos en kwetsbaar Europa wel is.

De Franse President Macron is een roepende in de woestijn met zijn droombeelden over de EU, nu de Duitse Kanselier Merkel, na de recente verkiezingen, zo is verzwakt. Frankrijk heeft trouwens, sinds 1974, nooit een evenwichtige begroting gehad en heeft 12 maal de 3%-tekortgrens, vastgesteld in het Verdrag van Maastricht, overschreden. Zelfs Duitsland overschreed die grens 7 maal! Als de Italiaanse Lega Nord en de M5S hun zin krijgen met respectievelijk een forfaitair belastingtarief ('flat tax') van 15% op inkomen en een gegarandeerd basisinkomen voor iedere burger, dan kan men de 3%-tekortgrens voorgoed vaarwel zeggen.

De enige manier om het bestaan van de Eurozone te verlengen is de onderlinge verdeling van staatsschulden ('debt mutualisation'). Zou Duitsland ooit daarmee instemmen? Zoiets zou misschien een kleine kans maken als het enige alternatief is een val van de Euro en de vervanging van een relatief 'ondergewaardeerde' Euro door een 'sterke' nieuwe Deutschmark. Dat zou de Duitse economie ernstig kunnen treffen, omdat 50% van haar economie uit export bestaat. Of is die export vooral te danken aan de Duitse kwaliteit en niet zozeer aan de stand van een valutawisselkoers?

Bovendien zijn de automatische transferbetalingen binnen de Europese Unie slechts een kwart van die binnen de Verenigde Staten van Amerika, waar geen van de 50 verschillende staten een officieele schuld heeft van meer dan 19%(!) van hun economie. Maar ongefinancierde verplichtingen, zoals pensioenbetalingen, zijn wel hoog, want elke Amerikaanse ambtenaar heeft, na 20 jaar diensttijd, al recht op een volledig pensioen.

Italie heeft ongetwijfeld geprofiteerd van de relatief lage inflatie en lage rente, sinds haar toetreding tot het wisselkoersmechanisme van het Europees Monetair Stelsel (ERM) in 1996 en de daarop volgende Euro in 1998. Maar het reeele, na aftrek van inflatie, Bruto Nationaal Product per hoofd van de Italiaanse bevolking is tegenwoordig lager dan in 1998 en ook nog eens 8% lager dan in 2007, net voor de Grote Financieele Crisis. Geen wonder, dat steeds meer Italianen, vooral buiten de steden van de elite, zoals Milaan, het budgettair keurslijf van de Eurozone vaarwel willen zeggen. Het doet er niet meer toe of de Euro wel of niet direct verantwoordelijk is voor de economische malaise. 

De kersverse populistische regering van de twee uiterste bewegingen, Lega Nord en M5S, wat vergelijkbaar zou zijn met Bernie Sanders en Donald Trump, heeft geweldig geprofiteerd van de instorting van de traditionele centrumpartijen en de onvrede over de oude, vaak corrupte, elite. De Italiaanse grondwet verbiedt momenteel een referendum over de Euro zonder een grondwetswijziging van artikel 75. Zo'n grondwetswijziging vereist een tweederde meerderheid, maar beide partijen zijn nog echter 12% daarvan verwijderd. Theoretisch zou Italie de Eurozone ook kunnen verlaten zonder referendum, maar dat lijkt onwaarschijnlijk. 

Maar zo'n referendum zou wellicht kunnen worden omzeild door de invoering van een parallelmunteenheid ('mini-BOT') naast de Euro, waardoor de overheidsuitgaven zouden kunnen worden verhoogd zonder het aangaan van nog meer staatsschuld in Euros. Een 'mini-BOT' zou een renteloos schuldbewijs worden zonder afloopdatum. Dat zou kunnen worden beschouwd als 'verkapt' helikoptergeld van Italie zelf, wat het beleid van de ECB in de wielen zou kunnen rijden. Kan de ECB deze ontwikkeling nog tegenhouden en een kettingreactie naar andere zwakkere lidstaten voorkomen? Dat wordt spannender dan een James Bond-film!

De populisten zijn van plan om een kostbaar verkiezingsprogramma erdoor te drukken tegen de 'regels' van de EU en de Eurozone in. Bovendien staat op het programma om 500,000 vluchtelingen het land uit te zetten tegenover slechts 7,000 in 2017. De realiteit is, dat Hongarije, Polen en Oostenrijk allang hun eigen weg gaan, ondanks het verzet van de Europese Commissie.

Misschien houdt Duitsland het op een zekere dag toch voor gezien en stapt plotseling, zonder enige aankondiging, uit de Eurozone. In alle voorgaande, mislukte, 150 monetaire unies van verschillende landen, vertrokken de sterke landen meestal het eerst. De sterkste landen hebben altijd de grootste moeite om een monetaire unie te 'hervormen' in een echte 'transferunie'. De zwakkere landen zijn dan steeds minder bereid om zich te schikken in de opgelegde regels van de club en geven er de brui aan.

Een officieuze transferunie is trouwens, via een achterdeur, al enigszins, tot grote ontsteltenis van de Noordelijke Euro-landen, ontstaan, vanwege het Target2 betalingssysteem van vorderingen en verplichtingen, zonder onderpand (!). Dat is sinds 2015 helemaal de pan uitgerezen (zie Chart hieronder), omdat de markt wel aanvoelt, dat het verdiende geld niet kan worden achtergelaten in de zwakkere lidstaten.

Mario Draghi van de ECB liet er weliswaar geen misverstand over bestaan, dat, bij een eventueel Euro-exit, eerst aan alle Target2 verplichtingen moet worden voldaan. Maar Zuid-Europa is in het verleden, ten tijde van Europese monetaire soevereiniteit, voordat de Euro haar beslag kreeg, regelmatig in gebreke gebleven. Dat is deel van hun cultuur. De torenhoge Italiaanse staatsschuld als percentage van de economie is niet 130%, maar 160% als rekening wordt gehouden met Target2. Die van Griekenland is 190%, ex-Target2. Als de Euro ooit valt, zullen de crediteurenlanden tot de ontdekking komen, dat hun claims (Duitsland: 950 miljard Euro!) waardeloos zijn geworden.

https://www.ftm.nl/artikelen/de-101-miljard-die-nederland-nooit-meer-terugziet?share=1



Het is duidelijk, dat verschillende zwakke landen afstevenen op een 'herstructurering' van hun staatsschuld. Daarom zullen kapitaalcontroles daar opeens uit de lucht komen vallen om kapitaalvlucht tegen te gaan. De cijfers van Target2 bewijzen, dat die kapitaalvlucht allang aan de gang is, nog voordat de Euro is gevallen. 

Uit het voorgaande moge blijken, dat de onzekere Euro, een valuta zonder land, slechts een beperkt alternatief kan zijn voor het Grote Geld. De Euro is weliswaar nog de tweede grootste reservevaluta van de wereld met een aandeel van 20%, na een eerder hoogtepunt van 28% in 2009, maar het aandeel van de Dollar is 62.7%, dat van de Japanse Yen 4.89%, en dat van de Chinese Renminbi nog slechts 1.23% (IMF). Daarenboven worden 88% van alle handelstransacties in de wereld nog steeds afgerekend in Dollars. Ondergetekende heeft al 50 jaar, van allerlei kanten, 'het einde van de Dollar' moeten aanhoren! Het tegendeel is echter waar en dat blijft nog decennia zo.

In de volgende economische wereldcrisis, die echt niet is afgeschaft, zullen de Dollar en de Treasuries weer de vluchthavens bij uitstek worden, naast wat fysiek Goud. De reden is, dat Amerika in de geschiedenis heeft bewezen om harde maatregelen niet te schuwen om haar overheersende invloed te handhaven. Denk maar eens terug aan de dolksteek, die werd toegebracht door Amerika aan het 27-jarige internationale monetaire Bretton Woods systeem in 1971, dat de Amerikaanse Goudreserves bedreigde. De toenmalige minister van Financien, John Connally, liet zich ontvallen: 'the Dollar is our currency, but it's your problem'.

In het relatief conservatieve en machtige Amerika, kan men 'echt' helikoptergeld op grote schaal gerust vergeten. Een groot deel van de rest van de verdeelde wereld zou echter wel kunnen bezwijken voor zo'n ondenkbare ramp. De overlevingskansen van de Euro, in zo'n scenario, zijn ongunstig.

MEDEDELING: het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! Uw lidmaatschap wordt zeer op prijs gesteld en geeft recht op persoonlijk advies, regelmatige Pamfletten, lunches, borrels en belangrijke artikelen. Nieuwe leden krijgen alle Pamfletten toegestuurd, die tot nu toe zijn verschenen.


DIEDERIK SCHMULL                              5 Juni, 2018           Westcliff-On-Sea, ESSEX, U.K.








vrijdag 4 mei 2018

EEN TRAUMA IN WORDING



EEN TRAUMA IN WORDING


De geschiedenis leert ons, dat de mens niets leert van de geschiedenis. Dat is ook onmogelijk, door de aard van de mens. De eeuwige cyclus van hebzucht, overmoed, kwaad en angst bepaalt zijn schijnbaar redelijke manier van handelen, ondanks talloze rode vlaggen, die, steeds vaker, in de wind fladderen. Alle waarschuwingen lijken in dovemansoren te vallen, omdat de mens nu eenmaal een verschrikkelijke hekel heeft aan informatie, die niet overeenkomt met zijn eigen kijk op de zaak.

Wie wil nou denken aan de volgende crash, terwijl er een eenmalige 'nieuwe tijd' schijnt aan te breken, die men zeker niet mag missen? Dankzij een uiterst soepel monetair beleid van Centrale Banken gedurende de afgelopen 9 jaar, bleek elke tegenslag in de markten weer een koopgelegenheid. Centrale Banken zullen toch niet het lef hebben om deze betoverende plezierrit, met superlage rente en sprookjesachtige waardestijgingen in activa, zoals aandelen en onroerend goed, te verstoren?

Sinds enige tijd vinden er echter onmiskenbare aardverschuivingen plaats in de wereld, die de markten, op een gegeven moment, niet meer zullen kunnen negeren. Wat een trauma zal dat teweegbrengen! Centrale Banken, onder druk van de Bank of International Settlements (BIS), de Centrale Bank der Centrale Banken te Basel, zijn bezig om, in meerdere of mindere mate, het roer om te gooien. De vruchten van het beleid van kwantitatieve verruiming ('Quantitative Easing' - QE), zoals economische groei en lagere werkloosheid, lijken achter de rug, terwijl de onbedoelde negatieve effecten, zoals inkomens- en vermogensongelijkheid, schreeuwen om aangepakt te worden.

Dat komt, omdat de ontevredenheid onder de bevolking enorm is toegenomen, vanwege het gevoel, dat slechts een kleine minderheid, die toevallig activa bezit, heeft geprofiteerd van die unieke gigantische hausse. Diezelfde minderheid werd 9 jaar geleden warempel ook nog eens, met tienduizenden miljarden aan belastinggeld, behoed voor een economische depressie, over de ruggen van de algemene bevolking heen. Vandaar de opkomst van populisme en autocratie, net zoals 90 jaar geleden, in de jaren '20 en '30.

Dat is geen eendagsvlieg, integendeel. De oude liberale elite, met hun 'globalistisch' beleid van excessieve kredietverstrekking, schuldslavernij en open grenzen voor handel en mensen, wordt steeds meer gekortwiekt en een meer populistisch, nationalistisch en protectionistisch, 'beggar-thy-neighbour' beleid staat pas in de kinderschoenen. No more Mr. Nice Guy! De een zijn brood wordt de ander zijn dood. Wat een trauma! Dit is menens. Hoelang kunnen de markten dit nog negeren?

Daarom proberen de wanhopige Centrale Banken, zo voorzichtig mogelijk, van koers te veranderen met meer monetaire 'verkrapping' ('Quantitative Tightening' - QT) door de korte rente, in meerdere of mindere mate, te verhogen en te 'normaliseren'. De Amerikaanse Federal Reserve loopt daarin, reeds 3 jaar, voorop door, naast de zesde verhoging van de korte rente ('Federal Funds Rate') van 0.25% naar 1.75%, ook haar balanstotaal van $ 4000 miljard aan opgekochte activa, sinds de laatste 6 maanden, met tientallen miljarden, in versneld tempo, te verkleinen. Dat is niets anders dan het ontgiften ('detox') van gemakkelijk geld ('easy money') en het begin van het einde van het monetaire melkkoetje. Dit heeft hetzelfde effect als meerdere rentestijgingen. Tegelijkertijd is de reeele korte rente, de rente na aftrek van inflatie, niet langer negatief. Au! Hoelang kunnen beleggers dit nog aan hun laars lappen?

http://www.businessinsider.com/fed-plan-to-unwind-its-balance-sheet-didnt-skip-a-beat-2018-3?IR=T



Een onheilspellende chart van de DOW JONES Index in 2018, met de ene lagere top na de andere. Dit wordt spannend! Zou 26 Januari, 2018, het hoogtepunt zijn geweest van de jarenlange euforie? Vergeet niet, dat, historisch gezien, de periode van Mei tot Oktober, het moeilijkst is voor de beurs.



De chart van de S&P 500 Index vertoont een onheilspellend HOOFD- en SCHOUDERS patroon, wat, bij technische analyse, zou kunnen duiden op een ernstige aandelencorrectie naar beneden in de komende paar maanden (Chart van BLOOMBERG)



Weer een waarschuwende chart van de S&P 500 Index. De index dreigt uit de DRIEHOEK te vallen, wat zou kunnen betekenen, dat ons nog een rit naar beneden te wachten staat! (Chart van STOCKCHARTS).



Weer een onheilspellende chart, dit keer van de Duitse DAX Composite Index van 2017 - 2018: er is weer mogelijk sprake van een HOOFD- en SCHOUDERS patroon, wat, bij technische analyse, een waarschuwing zou kunnen zijn voor een correctie naar beneden, richting het 200-daags gemiddelde (-rode lijn-)(Chart van STOCKCHARTS). Zou de verzwakking van de economie in de Eurozone, in het eerste kwartaal van 2018, misschien niet tijdelijk zijn?



De meest onheilspellende chart van allemaal (1929 patroon!), dit keer van de Amerikaanse supergroeiers in de technologie, de FANGS (Facebook, Amazon, Netflix en Google). Weer een mogelijk HOOFD- en SCHOUDERS patroon, zoals bij de S&P index en de DAX-index hierboven, maar wel met een eventueel veel minder prettige afloop! (Chart van NAUTILUS & BLOOMBERG).

Kijk eens, wat de Centrale Banken in 2019 van plan zijn. Zou de wereldliquiditeit werkelijk kunnen afnemen?



Zouden de risico's in de markt worden geherwaardeerd naar aanleiding van een strakker monetair beleid? Zouden kasgeld, soliede, korte termijn staatsobligaties en wat Fysiek Goud dan, voorlopig, de enige veilige havens worden?

Stevent de wereld weer af op een algemene bevriezing van verhandelbaarheid ('liquidity')? Tenslotte hebben miljoenen onervaren beleggers, dankzij de superlage rente, zich verleid tot de aankoop van exotische financieele activa, die weliswaar wat rendement beloven, maar opeens onverhandelbaar kunnen worden, net zoals in 2008. De almacht van Centrale Banken om zoiets te voorkomen is de illusie van de eeuw, vooral nu de aandelenhandel zo is geautomatiseerd en de nieuwe regelgeving ervoor gezorgd heeft, dat aan marketmakers een ondergeschikte rol is toebedeeld.

Als klap op de vuurpijl, komt het uur van de waarheid van de gigantische, opgeblazen, Chinese schuldballon steeds dichterbij, wat kan leiden tot een ongehoorde systeemcrisis voor de wereldeconomie. Dat wordt vergelijkbaar met de klap in Japan in 1989, maar dan in het kwadraat! De Chinese financieele sector is, met $ 40.000 miljard, net zo groot als 50% van de wereldeconomie(!), terwijl het Chinese Bruto Nationaal Product maar $ 13.000 miljard bedraagt (Grant's Interest Rate Observer). Als dat ooit gaat kraken, dan ligt er, overal ter wereld, nog een jarenlange deflatie in het verschiet.

Maar stel, dat de algemene voorspelling van een synchrone, gelijktijdige economische opgang in de wereld niet uitkomt? Dan is de hausse in Amerika van korte duur, omdat economische groei, vanwege fiscale stimulering, naar voren is geschoven en niet is vol te houden. Dientengevolge zouden er steeds meer stemmen kunnen opgaan om een rustpauze in de monetaire verkrapping in te lassen. Na de Federal Reserve Open Market Committee (FOMC) vergadering op 2 Mei j.l., liet de Federal Reserve, heel tekenend, de opmerking achterwege, dat de bedrijfsomstandigheden verder verbeteren! Ook wees het IMF er onlangs op, dat de wereldschuld, als percentage van de wereldeconomie, nu hoger staat dan tijdens de vorige financieele crisis in 2009. Dus als de verwachte versnelling van de economische groei uitblijft, dan zal de kwetsbaarheid van de opgaande cyclus flink kunnen toenemen. Bovendien doet de Dollar het nu een stuk beter, wat slecht nieuws is voor de meeste debiteuren, die opgescheept zitten met excessieve en steeds duurdere Dollarschuld.

Vergeet niet, dat de netto contante waarde ('net present value') van toekomstige bedrijfswinsten door een hogere korte rente wordt verlaagd, wat door latere winststijgingen misschien niet kan worden gecompenseerd. Dat is essentieel voor de waarderingsgevoelige belegger in een tijd, dat de gemiddelde waardering, oftewel de aan de cyclus aangepaste koers/winstverhouding ('cyclically adjusted Price/Earnings Ratio') van de S&P 500 index, historisch gezien, tweemaal zo hoog staat!

Daarbij komt, dat de schitterende winststijging van het eerste kwartaal in 2018 (plus 24.6% tegenover een jaar geleden), dankzij de vergaande belastinghervorming en deregulering, de aandelenmarkt vrij onberoerd heeft gelaten. Dat heeft reeds geleid tot de nodige 'paniek' bij de superoptimisten. Alle hoop is nu gevestigd op hun gunstige, 'slag-in-de-lucht', winstschattingen voor de komende 6 maanden.

Opvallend is, dat het totale rendement van de S&P 500 Index in de eerste 4 maanden van 2018, ondanks alles, negatief is geweest. De koers/winstverhouding van de voorgaande, reeds gerapporteerde, 4 kwartalen in 2017, was immers 26% respectievelijk 44% hoger dan de gemiddelde waardering sinds 1990 respectievelijk 1888! Met boekhouding kan men echt alle kanten uit, maar de markt voelt wel nattigheid ('smells a rat'). Dit is het einde van een economische cyclus, het is prijzig en de boel houdt nauwelijks stand. Maar Wall Street rekent erop, dat een recessie nog 1 of 2 jaar kan worden uitgesteld. Komt er nog een konijn uit de hoed? Met President Trump, die zijn herverkiezing in 2020 op het oog heeft ('ik ben niet te kloppen', 'I am unbeatable'), weet je maar nooit.

En dan schijnt er nog een bescheiden, tijdelijke, aardverschuiving plaats te vinden richting inflatie, met name in de loonkosten, die, na 20 jaar van stagnatie, in het eerste kwartaal van 2018, het meest omhoog gingen sinds 2008. Westerse Centrale Banken in ontwikkelde landen, kunnen dat helemaal niet in de wind slaan en hebben een mandaat om 'in te grijpen' om hun geloofwaardigheid te behouden. Daarom zou de Federal Reserve van plan zijn om nog 7 verhogingen van de korte rente door te voeren voor 2020. De reden daarvoor is ook om bij de volgende recessie, de rente weer te kunnen verlagen en het balanstotaal weer wat te kunnen verhogen (QE).

Maar de Bank of Japan en de ECB zijn nog helemaal niet toe aan 'normalisering' van hun expansief monetair beleid en hebben dus bijna geen munitie om de volgende economische terugval te bestrijden. Die hebben een stille hoop, dat de volgende terugval dit keer zal meevallen, omdat, zo stelt men, de 'onevenwichtigheden', in de laatste 10 jaar, zouden zijn verminderd. Denkt men dat 'echt'? Really?

Maar de inflatie buiten Amerika blijft erg zwak, ondanks al dat zogenaamd 'gelddrukken'. Groot-Brittannie en Japan lieten, in Maart j.l., lagere inflatiecijfers zien, terwijl die in Duitsland en Italie, in April j.l., veel minder omhoog gingen dan verwacht. Ondanks lagere werkloosheid, is er geen spiraal in loonkosten, omdat er, overal ter wereld, ruim voldoende goedkope arbeidskrachten te vinden zijn.

Gaan we te rade bij de slimme obligatiemarkt, dan zien we, dat het rendement van de 30-jarige Treasury, wat de lange termijn vooruitzichten voor inflatie het beste weergeeft, nog aanzienlijk lager staat dan 4 jaar geleden. Ook andere maatstaven bevestigen een toekomst van lage groei en lage inflatie op langere termijn. De zogenaamde 'inflation break-evens' (de break-even inflatie-swapcurve) voor de komende 10 jaar, zien de gemiddelde inflatie niet boven 2.2%, en ook de rendementscurve ('yield curve'), het verschil in rendement tussen lang en kort papier, vlakt steeds verder af, waarbij dat verschil vermindert. Een 'steile' rendementscurve zou duiden op verbeterende economische vooruitzichten, maar die ziet de markt dus nog helemaal niet. Daarom moet men zich niet van de wijs laten brengen door de tijdelijke stijging van rendement in de 10-jarige Treasury, wat weliswaar worstelt met de magische 3%, maar zeker niet noodzakelijkerwijs het einde inluidt van de 37-jarige rendementsdaling en haar dienovereenkomstige waarderingsstijging:



De rendementen van kortere obligaties worden het meest beinvloed door de monetaire 'verkrapping' van de Federal Reserve, die van langere obligaties het minst. Maar de hogere korte rente zorgt, op den duur, voor een afkoeling van de economie, wat heel positief is voor de waardering van langere obligaties, zeker als een recessie daarvan het gevolg is.

De grondstoffenprijzen zijn sinds ruim 2 jaar weliswaar in de lift, maar de Thomson Reuters Commodities CRB Index staat nog steeds 50% lager dan het hoogtepunt in 2008. De neergaande trend op lange termijn, zeker als men enkele eeuwen(!) teruggaat, blijft vooralsnog onverminderd in tact, ondanks de stijging op korte termijn. Grondstoffentekorten zijn altijd tijdelijk, omdat er dan overproductie volgt, maar ook omdat de mens steeds vernuftiger en efficienter daarmee omgaat. Daarom kreeg Thomas Robert Malthus (1766 - 1834) nooit gelijk met zijn theorie van permanente grondstoffentekorten, ondanks de groei van de wereldbevolking.




De REUTERS/JEFFERIES COMMODITY CRB Index op korte termijn (Chart van STOCKCHARTS)


De THOMSON REUTERS COMMODITY CRB Index op langere termijn (Chart van THOMSON REUTERS). Elke stijging in grondstoffenprijzen is tijdelijk.

De grillige, politiek gevoelige, olieprijzen zijn in 2 jaar wel bijna verdubbeld naar $ 67.-, na een hoogtepunt van $ 75.-, een week geleden. Maar deze stijging werd voorafgegaan door een daling van 70% tussen 2011 en 2015. Een olieprijs van $ 20.- tot $ 40.- ligt bij de volgende recessie echter veel eerder voor de hand (zie Chart hieronder). Amerika lijkt immers in 2023 de grootste olieproducent ter wereld te zullen worden (IEA), dankzij haar schaalolievelden. Tenzij het militaire conflict in het Midden Oosten helemaal uit de hand loopt. Dan zijn de poppetjes natuurlijk pas echt aan 't dansen! Maar misschien krijgt President Trump, juist door zijn onberekenbaarheid, hetzelfde voor elkaar met Iran als met Noord-Korea: een ondenkbare soort vrede, met, in de toekomst, een Trump Tower en een McDonald's. Dit is immers de dagelijkse Trump reality-show, met de ene verrassing na de andere.

Vergeet niet, dat het grootste deel van de wereld wordt geregeerd door een stel hele onaangename autocraten en hun makkers ('cronies') in kostbare Westerse pakken. Vriendelijke diplomatieke taal werkt bij hen niet. Een dergelijke benadering wordt door hen met minachting behandeld. Maar President Trump, met zijn houding van 'America First', slaat een heel krachtige taal uit, wat een openbaring is voor hen en wat zij verstaan. Hij is immers de machtigste man ter wereld. Trump komt over als een krankzinnige fantast, terwijl hij tirades houdt van een dolleman ('Fire and Fury'). Zijn instinct heeft het vooral gemunt op de vermeende zwakheden van zijn tegenstanders en het schijnt zijn uitwerking niet te missen.

Jeb Bush werd gedoodverfd als de zekere kandidaat van de Republikeinen met $ 100 miljoen aan donaties, maar hij bleek 'low energy' te hebben. Hillary Clinton nam zonder meer aan, dat het Presidentschap voor haar voor het grijpen was, zeker met een 'hopeloze' tegenkandidaat als Trump, die immers geen benul had van de toestand in de wereld. Maar zij was 'Crooked Hillary'. De Duitse bondskanselier, Angela Merkel, ging ervan uit, dat de Amerikaanse militaire paraplu 'gratis' kon blijven, maar het Duitse defensiebudget gaat nu toch omhoog. Iran dacht zijn gang te kunnen gaan in het Midden Oosten om in ieder geval een permanente landbrug met de Middelandse Zee te waarborgen, terwijl Westerse sancties mettertijd zouden worden opgeheven. Maar Iran heeft allang een water- en voedseltekort, wat zijn militaire ambities dwarsboomt. Een tweet van Trump: 'Iranians are hungry for food and freedom' was genoeg om overal in het land betogingen tegen het regiem te ontketenen, die even leken op een tweede revolutie. En President Xi Jinping van China werkt nu hard aan het voorkomen van een handelsoorlog met Amerika door een reeks concessies te doen. Het blad The Economist dacht, dat Xi de machtigste man ter wereld was en de liberale elite in Davos ook! Misschien boekt de eeuwig onderschatteTrump dus successen, waar gewone politici niet van hadden durven dromen. Ondanks een kleurrijk prive-leven in het verleden, wat nu eenmaal typisch is voor beroemdheden en waar zijn aanhang niet echt om blijkt te geven.



Aan het eind van elke economische cyclus plegen de grondstoffenprijzen altijd tijdelijk wat te stijgen. De voorraden zijn dan immers lager en er heerst euforie, dat de goede tijden nog heel lang zullen aanhouden. Gokkers helpen een handje mee met hun speculatieve aankopen van futures met een hefboom. Maar de structureel deflatoire krachten van excessieve schuld, vergrijzing, overcapaciteit en automatisering, zijn op den duur veel sterker dan het tijdelijke positieve effect van belastingverlaging en deregulering. Er is absoluut geen kans op een 'oververhitte' economie, zoals in de florerende jaren '60. Integendeel, de wereld verkeert nog jarenlang in een situatie, die gepaard gaat met een sterke structureel deflatoire druk (zie Chart hieronder).



(Chart van REAL INVESTMENT ADVICE): Let op het rendement van de 10-jarige Treasury (zwarte lijn): de neergaande trend is nog volledig in tact, want er komt geen nieuwe economische opgang, die lang duurt. De wereld heeft juist een ongewoon lange, 9-jarige, economische cyclus achter de rug. Zodra er een recessie in zicht komt, daalt dat rendement weer van 3% naar vermoedelijk 1% met de dienovereenkomstige waardestijging.

Het rendement van de 10-jarige Franse staatsobligatie is immers nu al 0.76% en dat van de 10-jarige Nederlandse staatslening slechts 0.68%! Natuurlijk hebben de uitzinnige aankopen van het ECB (nu 40% van het BNP van de Eurozone) hieraan bijgedragen. Zit de ECB 'in de val', nu de economie van de Eurozone onverwacht tegenvalt? Moet het terugdraaien van haar monetaire stimulering, voor onbepaalde tijd, in de ijskast? De ECB mag hopen, dat er nooit aan haar toekomst wordt getwijfeld, want anders is de ramp in de Europese obligatiemarkt niet te overzien.

Geen wonder, dat internationale beleggers nerveus worden met hun onlangs aangekochte Europese aandelen, die 'goedkoop' leken, maar, historisch gezien, altijd terecht goedkoop waren. Laat men de, vrij levenloze sectoren, zoals de nutsbedrijven en de kreupele banken, buiten beschouwing, dan lijken Europese aandelen zelfs duurder dan die van Amerika! Geen wonder ook, dat de Euro nu struikelt en haar daling, sinds 2008, voortzet. Het verschil in rendement tussen de 2-jarige Duitse staatsobligatie en dat van de 2-jarige Amerikaanse Treasury is net zo groot als in maart, 1989: als de Euro toen had bestaan, zou de Euro niet hoger zijn geweest dan 1.10:

https://www.bnymellon.com/_global-assets/pdf/our-thinking/the-aerial-view/morning-briefing-april-30-2018.pdf



(Chart van BARCHART): De DOLLAR-INDEX (DXY) sinds 1993. De DXY bestaat uit valuta's van de voornaamste Amerikaanse handelspartners: Euros (57.6%), Yen (13.6%), Sterling (11.9%) plus nog enkele andere valuta's. De Chinese Renminbi (RMB) zit niet in dit mandje, maar is gekoppeld aan de Dollar.

De comeback van de Dollar? Na 25 jaar van daling tot 2008, lijkt de opgaande trend sindsdien nu te worden bevestigd. Dit is zeker het geval met de valuta's van de Opkomende Landen, die alleen al in April j.l. de scherpste daling tegenover de Dollar beleefden in 2 jaar. Toch is een structurele stijging van de Dollar niet welkom voor Amerika en zeker niet voor de wereld, vanwege de excessieve Dollarschulden. De lange termijn neergaande trend van de Dollar sinds 1983 is nog in tact (zie Chart hieronder). Als de Dollar ooit naar boven zou uitbreken, dan wordt Trump weer boos ( 'the strong Dollar is killing us' Januari, 2017). Niemand blijkt trouwens in staat te zijn om valuta's echt te voorspellen, want er spelen teveel factoren een rol:


(Chart van BARCHART)

Tenslotte, mijn favoriete belegging voor de komende 5 jaar, de 30-jarige U.S. TREASURY! (De TLT ETF kan momenteel niet meer in de EU worden aangekocht, vanwege de nieuwe MIFID II regulering -- zie hiernaast):

(Chart van TRADINGECONOMICS).

Het huidige rendement is 3.12% (3 Mei, 2018). Dit zou, bij de volgende recessie, in de komende jaren, kunnen dalen naar 2% of lager, met de dienovereenkomstige waardestijging. Het rendement van de 30-jarige Nederlandse staatslening is slechts 1.20% en dat van het zwakke, technisch failliete, Italie 2.85%. Hoelang zal Italie nog goedkoper kunnen lenen dan Amerika? Het lijkt de Efteling wel!

MEDEDELING: Het Blog SCHMULLADDERTJEONDERHETGRAS heeft thans 6 soorten lidmaatschap (zie hiernaast). Word lid! Uw lidmaatschap wordt zeer op prijs gesteld en geeft recht op persoonlijk afvies, regelmatige Pamfletten met Suggesties, lunches, borrels en belangrijke artikelen. Nieuwe leden krijgen alle Pamfletten, die tot nu toe zijn verschenen, toegestuurd.

DIEDERIK SCHMULL 4 Mei, 2018 Westcliff-On-Sea, ESSEX, UK

Is het niet prachtig om een foto van WALL STREET uit 1900 (118 jaar geleden!) te bewonderen? Wat een verschillende klederdracht! (van SCOTT HEFTI):